ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ cum

 

 

Ο cum άλλοτε εμφανίζεται ως πρόθεση (εκφερόμενη πάντα με οργανική αφαιρετική) και άλλοτε ως υποτακτικός σύνδεσμος (χρονικός, αιτιολογικός, εναντιωματικός). Στο μάθημα αυτό θα τον εξετάσουμε ως χρονικό σύνδεσμο.



Καθαρά χρονικός (8, 43, 44): 

χρησιμοποιείται και για τις 3 χρονικές βαθμίδες (παρελθόν, παρόν, μέλλον) και προσδιορίζει χρονικά την πράξη ή την κατάσταση που περιγράφει η πρόταση εξάρτησης (συνήθως η κύρια).

π.χ.

Cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurrit? = γιατί, όταν αντίκρισες τη Ρώμη, δεν σου πέρασε από το μυαλό; (43)

Επαναληπτικός: 

εκφράζει αόριστη επανάληψη (όπως οι υποθετικοί λόγοι της αρχαίας ελληνικής)

cum + οριστική ενεστώτα/ μέλλοντα: αόριστη επανάληψη στο παρόν - μέλλον

cum + οριστική παρατατικού/ υπερσυντέλικου: αόριστη επανάληψη στο παρελθόν

π.χ.

Cum civitas bellum gerit (15) = κάθε φορά που η πολιτεία διεξάγει πόλεμο

Cum illa cubiculum mariti intraverat (23) = κάθε φορά που εκείνη έμπαινε στην κρεβατοκάμαρα του συζύγου

Σημείωση: ο σύνδεσμος quotiescumque ισοδυναμεί με τον επαναληπτικό cum

π.χ.

Quotiescumque avis non respondebat (29) = κάθε φορά που το πουλί δεν απαντούσε

Αντίστροφος: 

δηλώνει το αιφνίδιο γεγονός και αναφέρεται μόνο στο παρελθόν. Εκφέρεται με οριστική παρακειμένου συχνά μαζί με το επίρρημα repente (ξαφνικά). Η κύρια πρόταση εκφέρεται με οριστική παρατατικού ή υπερσυντέλικου, την οποία συνοδεύουν συνήθως τα επιρρήματα vix, aegre (μόλις και μετά βίας). Από άποψη χρονικής βαθμίδας εκφράζει πάντα το υστερόχρονο (ουσιαστικά λέγεται αντίστροφος, γιατί θα έπρεπε οι προτάσεις να λειτουργούν αντίστροφα, δηλαδή η κύρια να είναι χρονική και η χρονική κύρια).

π.χ.

Ibi vix … dederat, cum repente apparuit ei species horrenda = εκεί μόλις είχε παραδώσει…, (όταν) ξαφνικά εμφανίστηκε μπροστά του μία φρικτή μορφή(14)

Ιστορικός-διηγηματικός: 

χρησιμοποιείται για τις διηγήσεις του παρελθόντος και εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού (για πράξη σύγχρονη) και υπερσυντέλικου (για πράξη προτερόχρονη). Υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας χρονικής με την κύρια πρόταση, δημιουργώντας μια σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσά τους. Η υποτακτική έγκλιση τονίζει τον υποκειμενικό χαρακτήρα της πρότασης.

π.χ.

Ego, cum te quaererem, ancillae tuae credidi … = εγώ όταν σε ζητούσα, πίστεψα την υπηρέτριά σου …(24)

Cum omnes recentem esse dixissent, inquit = όταν όλοι απάντησαν ότι είναι φρέσκο, είπε(25)

ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ (Ablativus absolutus)

Απόλυτη είναι η μετοχή της οποίας το υποκείμενο δεν έχει καμία σχέση με τους όρους του ρήματος της πρότασης. Στα λατινικά η μετοχή αυτή, καθώς και το υποκείμενό της, εκφέρεται με αφαιρετική πτώση.

Διακρίνεται σε:
Α. Γνήσια ή κανονική αφαιρετική απόλυτη
Β. Ιδιάζουσα ή νόθη αφαιρετική απόλυτη
Γ. Ιδιόμορφη ή ατελής αφαιρετική απόλυτη

Α. Γνήσια ή κανονική αφαιρετική απόλυτη
Είναι μετοχή κάθε χρόνου ενεργητικής ή παθητικής φωνής. Το υποκείμενό της δεν έχει σχέση, ούτε συντακτική ούτε νοηματική, με τους όρους του ρήματος της πρότασης.

Β. Ιδιάζουσα ή νόθη αφαιρετική απόλυτη
Είναι πάντα μετοχή παθητικού παρακειμένου σε αφαιρετική πτώση και ισοδυναμεί με μετοχή ενεργητικού αορίστου ή παρακειμένου της αρχαίας ελληνικής, την οποία η λατινική δε διαθέτει. Το εννοούμενο ποιητικό αίτιο της μετοχής ταυτίζεται νοηματικά με το υποκείμενο του ρήματος. Αν και είναι μετοχή παθητικού παρακειμένου στη μετάφρασή της χρησιμοποιούμε ενεργητική σύνταξη.

Γ. Ιδιόμορφη ή ατελή αφαιρετική απόλυτη
Σε αυτή την περίπτωση έχουμε σχηματισμό αφαιρετικής απόλυτης χωρίς καμία μετοχή αλλά με ένα όνομα ή αντωνυμία ως υποκείμενο και με ένα ουσιαστικό (που δηλώνει αξίωμα, ηλικία, επάγγελμα) ή ειδικό επίθετο ως κατηγορηματικό προσδιορισμό. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει ανάγκη χρήσης της μετοχής ενεστώτα του sum, η οποία δεν υπάρχει στα λατινικά. Τη μετοχή δεν μπορούμε να την εννοήσουμε, αφού ό,τι λείπει σε μια γλώσσα δεν είναι δυνατόν να το σκέφτονται εκείνοι που τη μιλούν.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

Α. ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΝΗΣΙΑΣ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ

Η γνήσια αφαιρετική απόλυτη μετοχή αναλύεται στην αντίστοιχη δευτερεύουσα επιρρηματική πρόταση διατηρώντας την ενεργητική ή παθητική σύνταξη.

Η διαδικασία μετατροπής έχει ως εξής:
α) Το υποκείμενο της μετοχής (που βρίσκεται σε αφαιρετική) τρέπεται σε υποκείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης (σε ονομαστική).
β) Η μετοχή γίνεται ρήμα ίδιας φωνής με τη μετοχή.

Παράδειγμα
- Occiso Scriboniano (κείμενο 23) = cum Scribonianus occisus esset ή postquam/ ubi/ ut Scribonianus occisus est.

Β. ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑΣ Ή ΝΟΘΗΣ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ

Αναλύεται στην αντίστοιχη δευτερεύουσα επιρρηματική πρόταση τρέποντας την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.

Τα βήματα που ακολουθούμε για την ανάλυσή της είναι:
α) Η παθητική σύνταξη τρέπεται σε ενεργητική
β) Το υποκείμενο της μετοχής τρέπεται σε αντικείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης (σε πτώση αιτιατική).
γ) Το ποιητικό αίτιο (που εννοείται) τρέπεται σε υποκείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης.

Παραδείγματα

1. deletis legionibus (κείμενο 21) = cum Galli legiones delevissent ή postquam/ ubi/ ut Galli legiones deleverunt.
2. quibus interemptis (κείμενο 21) = cum Camillus eos interemisset ή postquam/ ubi/ ut Camillus eos interemit.
3. audita salutatione (κείμενο 29) = cum Augustus salutationem audivisset ή postquam/ ubi/ ut Augustus salutationem audivit.
4. abiectis armis (κείμενο 34) = cum praedones arma abiecissent ή postquam/ ubi/ ut praedones arma abiecerunt.
5. occupata urbe (κείμενο 40) = cum Sulla urbem occupavisset ή postquam/ ubi/ ut Sulla urbem occupavit.
6. hac re audita (κείμενο 47) = cum Augustus hanc rem audivisset ή postquam/ ubi/ ut Augustus hanc rem audivit.
7. admissis amicis (κείμενο 48) = cum Sertorius amicos admisisset ή postquam/ ubi/ ut Sertorius amicos admisit.
   

Επισήμανση: Όλες οι περιπτώσεις ιδιάζουσας αφαιρετικής απόλυτης των προς εξέταση κειμένων μετατρέπονται σε χρονικές προτάσεις που δηλώνουν το προτερόχρονο.
Προσοχή στην αφαιρετική απόλυτη μετοχή intercepta epistula (κείμενο 45). Η μετοχή αυτή μπορεί να θεωρηθεί γνήσια αφαιρετική απόλυτη, γιατί το ρήμα εξάρτησης είναι παθητικής φωνής. Όμως στην πραγματικότητα η μετοχή είναι ιδιάζουσα, γιατί το ποιητικό αίτιο ταυτίζεται με το λογικό υποκείμενο (= ποιητικό αίτιο) του ρήματος εξάρτησης. Σε κάθε περίπτωση η μετοχή αναλύεται ως εξής: Curat et providet ne, si epistula intercepta sit, nostra consilia ab hostibus cognoscantur.

Γ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΔΙΟΜΟΡΦΗΣ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ

Στα προς εξέταση κείμενα συναντάμε δύο ιδιόμορφες αφαιρετικές απόλυτες (Brenno duce (κείμενο 21) και patre imperatore (κείμενο 30), οι οποίες αναλύονται σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση με τον cum τον ιστορικό-διηγηματικό ή τον καθαρά χρονικό ακολουθώντας τα εξής βήματα:

α) Τρέπουμε το υποκείμενο και τον κατηγορηματικό προσδιορισμό σε υποκείμενο του ρήματος της πρότασης και σε κατηγορούμενο αντίστοιχα (όλα σε πτώση ονομαστική)
β) Δημιουργούμε τύπο του ρήματος sum σε υποτακτική παρατατικού, (όταν πρόκειται για τον cum τον ιστορικό - διηγηματικό) και σε οριστική παρατατικού (όταν πρόκειται για τον cum τον καθαρά χρονικό).

Παραδείγματα
- Brenno duce (κείμενο 21) = cum Brennus dux esset ή cum Brennus dux erat
Ιδιόμορφη ή ατελής αφαιρετική απόλυτη που δηλώνει χρόνο.
Brenno = υποκείμενο
Duce = κατηγορηματικός προσδιορισμός που δηλώνει αξίωμα στο Brenno.
- patre imperatore (κείμενο 30) = cum pater imperator esset ή cum pater imperator erat.
Ιδιόμορφη ή ατελής αφαιρετική απόλυτη που δηλώνει χρόνο.
patre = υποκείμενο
duce = κατηγορηματικός προσδιορισμός που δηλώνει αξίωμα στο patre.

ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΜΙΑΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΕ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ

Α.

1. Αν το ρήμα της πρότασης βρίσκεται σε ενεστώτα /παρατατικό/μέλλοντα ενεργητικής φωνής ή σε παρακείμενο/υπερσυντέλικο αποθετικού ή ημιαποθετικού ρήματος ή σε παθητικό παρακείμενο/υπερσυντέλικο (δηλαδή δεν είναι σε παρακείμενο ή υπερσυντέλικο ενεργητικής φωνής) και
   
   
2. αν το υποκείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης είναι διαφορετικό από το υποκείμενο ή το αντικείμενο του ρήματος της κύριας πρότασης, τότε ακολουθούμε την εξής διαδικασία για τη μετατροπή της πρότασης σε μετοχή:
   
   α. Τρέπουμε το υποκείμενο του ρήματος σε υποκείμενο της μετοχής (πάντα σε πτώση αφαιρετική και χωρίς να αλλάξουμε τον αριθμό)
   β. Τρέπουμε το ρήμα σε μετοχή (σε αφαιρετική και έτσι ώστε να συμφωνεί με το υποκείμενο).
   

Συγκεκριμένα:

Ρήμα Ενεστώτας Παρατατικός Μέλλοντας Παρακείμενος παθητικής φωνής Υπερσυντέλικος παθητικής φωνής

→ → → → → →

Μετοχή Ενεστώτα Ενεστώτας Μέλλοντας Παρακείμενος παθητικής φωνής Παρακείμενος παθητικής φωνής

Παραδείγματα
- quod illic aurum pensatum est (κείμενο 21) = auro illic pensato
- cum lacrimae suae vincerent prorumperentque (κείμενο 23) = lacrimis suis vincentibus prorumperentibusque
- quod Nasica … mentiebatur (κείμενο 24) = Nasica … mentiente
- quotiescumque avis non respondebat (κείμενο 29) = ave/i non respondente
- si … habet Asia suspicionem quandam luxuriae (κείμενο 30) = Asia habente
- si pergis (κείμενο 43) = te pergente

Β. - Αν το ρήμα της πρότασης βρίσκεται σε παρακείμενο ή υπερσυντέλικο ενεργητικής φωνής,
τότε, ανεξάρτητα από το αν το υποκείμενο του ρήματος της υπό μετατροπή πρότασης ταυτίζεται ή όχι με κάποιον από τους όρους του ρήματος της κύριας πρότασης, ακολουθούμε την εξής διαδικασία για τη μετατροπή της πρότασης σε μετοχή:

α. το (άμεσο) αντικείμενο του ρήματος που θέλουμε να τρέψουμε σε μετοχή γίνεται υποκείμενο της μετοχής (πάντα σε πτώση αφαιρετική)

β. το ρήμα (που θα είναι σε ενεργητικό παρακείμενο ή υπερσυντέλικο) τρέπεται σε μετοχή παρακειμένου (παθητικής φωνής) (σε πτώση αφαιρετική και έτσι ώστε να συμφωνεί με το υποκείμενό της)
γ. αν το ποιητικό αίτιο της μετοχής ταυτίζεται με το υποκείμενο του ρήματος της πρότασης, το παραλείπουμε. Στην αντίθετη περίπτωση, το δηλώνουμε κανονικά.

Παραδείγματα
- quod Asiam vidit (κείμενο 30) = Asia visa
- Quod ut praedones animadverterunt (κείμενο 34) = eo animadverso
- Haec postquam domestici Scipioni rettulerunt (κείμενο 34) = his relatis Scipioni a domesticis
- Cum … dona posuissent (κείμενο 34) = donis positis
- … cum ad eum magnum pondus attulissent (κείμενο 36) = magno pondere allato ad eum a Samnitibus
- cum viri sui consilium … cognovisset (κείμενο 49) = consilio … cognito
- … quod tonsoris praeripuisset officium (κείμενο 49) = officio tonsoris praerepto (ab ea)

ΠΩΣ ΕΚΦΕΡΕΤΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΠΩΣ ΕΚΦΕΡΕΤΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ

Το σχολικό εγχειρίδιο δίνει τους εξής τρόπους εκφοράς του σκοπού:

1.     με τελική πρόταση

Εισαγωγή: ut (καταφατική),  ne (αποφατική)

Εκφορά: υποτακτική ενεστώτα (αν εξαρτάται από αρκτικό χρόνο) ή υποτακτική παρατατικού (αν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο)

2.     με αναφορική τελική πρόταση

Εισαγωγή: τη θέση του τελικού συνδέσμου ut (καταφατική) παίρνει η αναφορική αντωνυμία qui ή quae (ανάλογα με το γένος),  τη θέση του ne (αποφατική) παίρνει η αναφορική αντωνυμία qui non ή quae non

Εκφορά: υποτακτική ενεστώτα (αν εξαρτάται από αρκτικό χρόνο) ή υποτακτική παρατατικού (αν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο)

3.     με αιτιατική σουπίνου (-um)

4.     ad (in) + αιτιατική γερουνδίου

Προσοχή! Αν υπάρχει αντικείμενο σε αιτιατική, τότε υποχρεωτικά πρέπει να προχωρήσουμε σε γερουνδιακή έλξη.

5.     causa (gratia) + γενική γερουνδίου

Προσοχή! Αν υπάρχει αντικείμενο σε αιτιατική, τότε υποχρεωτικά πρέπει να προχωρήσουμε σε γερουνδιακή έλξη.

Ο σκοπός στα κείμενα

 32. Quam multas imagines fortissimorum virorum – non solum ad intuendum, verum etiam ad imitandum – scriptores (…) nobis reliquerunt !

1.     ut intueremur (imagines) 

2.     qui intueremur (imagines) 

3.     intuitum (imagines) 

4.     ad intuendum (imagines) = ad intuendas imagines 

5.     causa intuendi (imagines) = causa intuendarum imaginum

32.  Quam multas imagines fortissimorum virorum – non solum ad intuendum, verum etiam ad imitandum – scriptores (…) nobis reliquerunt !

1.     ut imitaremur (imagines)

2.     qui imitaremur (imagines)

3.     imitatum (imagines)

4.     ad imitandum (imagines) = ad imitandas imagines

5.     causa imitandi (imagines) = ad imitandarum imaginum

34.  Cum Africanus in Literno esset, complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt.

1.     ut salutarent (eum)

2.     qui salutarent (eum)

3.     salutatum (eum)

4.     ad salutandum (eum) (=ad eum salutandum)

5.     causa salutandi (eum) (=causa eius salutandi)

34. Scipio, cum se ipsum captum venisse eos existimasset, praesidium conlocavit.

 1.     ut caperent se ipsum

2.     qui caperent se ipsum

3.     captum se ipsum

4.     ad capiendum se ipsum =ad se ipsum capiendum

5.     causa capiendi se ipsum = causa sui ipsius capiendi

34.…praedones (…) Scipioni nuntiaverunt virtutem eius admiratum se venisse.

 1.     ut admirarentur virtutem

2.     qui admirarentur virtutem

3.     admiratum virtutem

4.     ad admirandum virtutem = ad virtutem admirandam

5.     causa admirandi virtutem eius = causa virtutis admirandae

36. cum ad eum magnum pondus auri attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit

1.     ut eo uteretur

2.     qui eo uteretur

3.     usum eo

4.     ad eo utendum

5.     causa eo utendi

41. Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis ?

1.     ut consequaris

2.     qui consequaris

3.     consecutum

4.     ad consequendum

5.     causa consequendi

49.  Porcia (…) cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit.

1.     ut resecaret ungues

2.     quae resecaret ungues

3.     resectum / resecatum ungues

4.     ad resecandum ungues = ad ungues resecandos

5.     causa unguium resecandorum

49. Brutus ad eam obiurgandam venit

1.     ut eam odiurgaret

2.     qui eam odiurgaret

3.     obiurgatum eam

4.     ad eam obiurgandam

5.     causa eam obiurgandi  = causa eius obiurgandae

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ: ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

Α. Οι απλοί υποθετικοί λόγοι των κειμένων

	είδος
30. Et si habet Asia suspicionem quandam luxuriae, Murenam laudare debemus.	ανοιχτή υπόθεση στο παρόν
32. quae iacerent in tenebris omnia, nisi litterarum lumen accederet.	απραγματοποίητο (ή αντίθετο του πραγματικού) στο παρόν
42. ….multi (…) si in hunc animadvertissem, crudeliter id factum esse dicerent.	Απραγματοποίητο (ή αντίθετο του πραγματικού). Η υπόθεση αναφέρεται στο παρελθόν, ενώ η απόδοση στο παρόν
43. Ergo ego nisi peperissem, Roma non oppugnaretur	Απραγματοποίητο (ή αντίθετο του πραγματικού). Η υπόθεση αναφέρεται στο παρελθόν, ενώ η απόδοση στο παρόν
43. nisi filium haberem, libera in libera patria mortua essem.	Απραγματοποίητο (ή αντίθετο του πραγματικού) στο παρόν
43. si pergis, aut immatura…servitus manet.	Ανοιχτή υπόθεση στο παρόν
44. Quodsi forte ceciderunt, tum intellegitur	Ανοιχτή υπόθεση. Η υπόθεση αναφέρεται στο παρελθόν, ενώ η απόδοση στο παρόν
48. Si quid durius ei videbatur, a cerva sese monitum esse praedicabat.	Ανοιχτή υπόθεση στο παρελθόν

  

Β. ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΟΙ

25. Neminem credideritis patriae consulturum esse, nisi vos ipsi patriae consulueritis. nisi vos ipsi patriae consulueritis    =>  consulturum esse                    (υποτακτική                                 (ειδικό απαρέμφατο)                      παρακειμένου) Στον ευθύ λόγο: nisi vos ipsi patriae consulueritis    =>        Nemo consulet                                  (οριστική                            (οριστική μέλλοντα)                                  συντ. μέλλ.) Πρόκειται για ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον

37. In eum locum res deducta est, ut, nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit, salvi esse nequeamus. : Πρόκειται για εξαρτημένο υποθετικό λόγο, αφού η απόδοση βρίσκεται σε δευτερεύουσα συμπερασματική. nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit  (υποτ. παρακ.)  => ut salvi esse nequeamus   Στον ευθύ λόγο: si subvenerit (οριστική συντελ. μέλλ.)   =>    salvi esse nequimus     Πρόκειται για ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον

42. Nunc intellego, si iste in Manliana castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore (...), neminem tam improbum,(…). Πρόκειται για εξαρτημένο και σύνθετο υποθετικό λόγο: si pervenerit (υποτακτική παρακειμένου)          =>   neminem tam stultum fore                                                                                    neminem tam  improbum fore Στον ευθύ λόγο: si pervenerit (οριστική συντελ. μέλλ.)               =>  nemo tam stultus erit                                                                                   nemo tam  improbus erit Πρόκειται για ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον

45. Legatum monet ut, si adire non possit, epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat. .: Πρόκειται για εξαρτημένο υποθετικό λόγο, αφού η απόδοση βρίσκεται σε δευτερεύουσα βουλητική πρόταση και σύνθετο, αφού έχουμε δύο βουλητικές προτάσεις. si adire non possit            =>     ut adliget et abiciat.  Στον ευθύ λόγο: si adire non poteris      =>   adliga et abice Πρόκειται για ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον

49. experiri enim volui, quam aequo animo me ferro essem interemptura, si tibi consilium non ex sententia cessisset . Δευτερεύουσα υποθετική. Πρόκειται για εξαρτημένο υποθετικό λόγο, αφού η απόδοση βρίσκεται στην πλάγια ερωτηματική πρόταση:   si non cessisset   (υποτ. υπερσυντελίκου) =>  quam aequo animo me ferro essem interemptura                                                                                                     (υποτακτική παρατατικού                                                                                             ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας) Στον ευθύ λόγο : si non cesserit (οριστική συντελεσμένου μέλλοντα)  => Quam aequo animo me ferro interimam?                                                                                                             (οριστική μέλλοντα) Πρόκειται για ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον

Γ. ΛΑΝΘΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΟΣ

47. Curat et providet ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur. Πρόκειται για λανθάνοντα υποθετικό λόγο (αφού έχουμε υποθετική μετοχή) και εξαρτημένο, αφού η απόδοση βρίσκεται σε βουλητική πρόταση. Πρέπει 

1. Να αναλύσουμε την υποθετική μετοχή 

2. Να μεταφέρουμε την απόδοση στον ευθύ λόγο.

si epistula intercepta erit (οριστική συντ. μέλλ) => non cognoscantur (προτρεπτική υποτακτική)

(ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον)