ΤΡΙΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ

Να γίνει η μετάφραση των παρακάτω κειμένων
Μονάδες 40


Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque te aluit? Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidi? Quamvis infesto et minaci animo perveneras, cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurit: « intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniunx liberique?
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit, quod tonsoris praeripuisset officium. Cui secreto Porcia « non est hoc » inquit « temerarium factum meum, sed certissimum indicium amoris mei erga te tale
consilium molientem: experiri enim volui, quam aequo animo me ferro essem interemtura, si tibi consilium non ex sententia cessisset ».

Β. Παρατηρήσεις
1.α. Να γράψετε τους τύπους που σας ζητούνται για κάθε μία από τις παρακάτω συνεκφορές:
hanc terram: γενική πληθυντικού
illa moenia: γενική πληθυντικού
tale consilium: αφαιρετική ενικού
factum meum: αιτιατική πληθυντικού
certissimum indicium: δοτική πληθυντικού
amoris mei: κλητική ενικού
Μονάδες 9 

1.β.

molientem: να γράψετε όλους τους ονοματικούς ρηματικούς τύπους

Μονάδες 6 

2.α. 

minaci, temerarium: 

να γράψετε τα παραθετικά των επιθέτων στην πτώση, το γένος και τον αριθμό που βρίσκονται καθώς και τα παραθετικά των επιρρημάτων που σχηματίζονται από τα επίθετα.

Μονάδες 5

β.

Να γράψετε για το κάθε ένα από τα παρακάτω ρήματα τους τύπους που σας ζητούνται. Όπου χρειάζεται, να λάβετε υπόψη σας το υποκείμενο του ρήματος.

populari: τρίτο πληθυντικό οριστικής συντελεσμένου μέλλοντα 

aluit: δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής μέλλοντα ενεργητικής φωνής  

ingredienti: δεύτερο ενικό πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού 

cecidit: τρίτο πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού ενεργητικής φωνής 

perveneras: δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής 

praeripuisset: πρώτο πληθυντικό πρόσωπο ενεστώτα υποτακτικής παθητικής φωνής  

interemptura essem: πρώτο πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα στη συζυγία που βρίσκεται 

experiri: τρίτο ενικό πρόσωπο υποτακτικής μέλλοντα 

volui: δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού 

cessisset: τρίτο πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής  μέλλοντα παθητικής φωνής

 Μονάδες 10

3.α.

«Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit?»:

να μεταφέρετε την περίοδο στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση από τη φράση: Mater filium suum interrogavit...

Μονάδες 9 

β.

ingredienti: να αναλύσετε τη μετοχή στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση

Μονάδες 6

4.α.

...ad eam obiurgandam ...:

να αναγνωρίσετε συντακτικά τη φράση και να τη μετατρέψετε σε δευτερεύουσα τελική πρόταση.

Μονάδες 6

β.

«experiri enim volui, quam aequo animo me ferro essem  interemptura, si tibi consilium non ex sententia cessisset»:

να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου που υπάρχει στην περίοδο.

 Μονάδες 9


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Μετάφραση
Πως μπόρεσες να ερημώσεις αυτή τη χώρα που σε γέννησε και σε ανέθρεψε? Δεν σου πέρασε η οργή την στιγμή που πατούσες τα σύνορα της πατρίδας σου? Παρόλο που είχες φτάσει με τόσο εχθρική και απειλητική διάθεση γιατί, σαν είδες τη Ρώμη, δεν πέρασε αυτή η ιδέα από το μυαλό σου: <<Μέσα σε εκείνα τα τείχη βρίσκονται το σπίτι μου και οι θεοί μου, η μάνα, η γυναίκα και τα παιδιά μου?>>
---------------------------------------------------------------------------------
Έπειτα ο Βρούτος που οι υπηρέτριες τον κάλεσαν στην κρεβατοκάμαρά της με κραυγές, ήρθε για να τη μαλώσει επειδή τάχα είχε κλέψει την τέχνη του μανικιουρίστα. Τότε η Πορκία του είπε κρυφά: ''Αυτό που έκανα δεν είναι μια ασυλλόγιστη πράξη μου αλλά μια ξεκάθαρη απόδειξη της αγάπης μου για σένα που ετοιμάζεις τέτοιο σχέδιο. Θέλησα δηλαδή να δοκιμάσω με πόση ηρεμία θα σκοτωνόμουνα με το ξίφος, αν το σχέδιό σου δεν είχε αίσια έκβαση''.

Παρατηρήσεις 

1.α 
harum terrarum 
illorum moenium
tali consilio
facta mea
certissimis indiciis
amor mi, amor meus

β.
Μετοχή Ενεστώτα, moliens-moliens-moliens
Μετοχή Μέλλοντα, moliturus-molitura-moliturum
Μετοχή Παρακειμένου, molitus-molita-molitum
Απαρέμφατο Ενεστώτα, moliri
Απαρέμφατο Μέλλοντα, moliturum -am -um, molituros -as -a esse
Απαρέμφατο Παρακειμένου, molitum -am -um, molitos -as -a esse
Απαρέμφατο Συντελεσμένου Μέλλοντα, molitum -am -um, molitos -as -a fore
Σουπίνο, molitum, molitu
Γερούνδιο, moliendi-moliendo-moliendum-moliendo
Γερουνδιακό, moliendus-molienda-moliendum

2.a
Θετικός: minaci, temerarium, minaciter, temerarie
Συγκριτικός: minaciore, magis temerarium, minacius, magis temerarie
Υπερθετικός: minacissimo, maxime temerarium, minacissime, maxime temerarie

β.
populati erunt
aliturae, aliturae sitis
ingredereris, ingrederere
caderent
pervenite
prepipiamur
interempturae simus
expertura sit
velletis
ceduntor

3.a
Mater filium suum interrogavit qui potuisset populari hanc terram, quaei illum genuisset atque aluisset.

b.
i) Non tibi, dum ingrederis fines patriae, ira cecidit? 
ii) Non tibi, cum ingredereris fines patriae, ira cecidit?

Η μετοχή ingredienti” είναι χρονική μετοχή και άρα θα την αναλύσουμε σε

δευτερεύουσα χρονική πρόταση. Επειδή είναι μετοχή ενεστώτα, δηλώνει το σύγχρονο. Συνεπώς και η δευτερεύουσα πρόταση που θα δημιουργήσουμε θα πρέπει να δηλώνει το σύγχρονο. Έχουμε λοιπόν δύο επιλογές. Η πρώτη είναι να χρησιμοποιήσουμε τον χρονικό σύνδεσμο ''dum” στην εισαγωγή και οριστική ενεστώτα “ingrederis”, στην εκφορά. Έτσι δηλώνουμε μια συνεχιζόμενη πράξη στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει και κάποια άλλη. Η δεύτερη είναι να χρησιμοποιήσουμε τον ιστορικό – διηγηματικό σύνδεσμο ''cum”στην εισαγωγή και υποτακτική παρατατικού “ingredereris”, στην εκφορά. Χρησιμοποιούμε υποτακτική παρατατικού γιατί η εξάρτηση είναι από ρήμα ιστορικού χρόνου, το “cecidit” είναι παρακείμενος, και δηλώνουμε έτσι το σύγχρονο στο παρελθόν.

4.α

ad obiurgandam: υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη, εμπρόθετος προσδιορισμός του σκοπού στο ρήμα venit

eam: υποκείμενο στο γερουνδιακό obiurgandam

Ο σκοπός με τελική πρόταση θα δηλωθεί ως εξής: ...ut eam obiurgaret...

∆ημιουργούμε μια τελική πρόταση που εισάγεται με τον τελικό σύνδεσμο ''ut” γιατί είναι καταφατική και εκφέρεται με υποτακτική “obiurgaret”, όπως όλες οι τελικές προτάσεις γιατί ο σκοπός στη Λατινική θεωρείται υποκειμενική κατάσταση, χρόνου Παρατατικού γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου, το “venit” είναι παρακείμενος. Ισχύει ιδιόμορφη ακολουθία χρόνων.

 β.

Ο υποθετικός λόγος που βρίσκεται στην περίοδο είναι ο εξής:

Υπόθεση:

si tibi consilium non ex sententia cessisset

Απόδοση:

quam aequo animo me ferro animo essem interemptura

Παρατηρούμε ότι η απόδοση του υποθετικού μας λόγου είναι μια δευτερεύουσα  πλάγια ερωτηματική πρόταση. Συνεπώς ο υποθετικός μας λόγος είναι εξαρτημένος. Η εξάρτηση είναι από την κύρια πρόταση “experiri enim volui”. Για να αναγνωρίσουμε το είδος του υποθετικού λόγου πρέπει πρώτα να τον μεταφέρουμε στον ευθύ λόγο. Η απόδοση, που είναι υποτακτική Παρατατικού της Ενεργητικής Περιφραστικής Συζυγίας “interemptura essem”, θα γίνει μια ευθεία ερώτηση και θα την εκφράσουμε είτε με οριστική Μέλλοντα είτε με οριστική Ενεστώτα της Ενεργητικής Περιφραστικής Συζυγίας. Η υπόθεση, που εκφέρεται με υποτακτική Υπερσυντελίκου “cessisset”, θα μετατραπεί στον ευθύ λόγο σε οριστική Υπερσυντελίκου ή Συντελεσμένου Μέλλοντα. Εμείς θα επιλέξουμε την οριστική του Συντελεσμένου Μέλλοντα καθοδηγούμενοι από την απόδοσή μας που βρίσκεται σε μελλοντικό χρόνο. 

Έτσι ο υποθετικός λόγος θα γίνει ως εξής:

Υπόθεση:

si tibi consilium non ex sententia cesserit

Απόδοση:

quam aequo animo me ferro interimam ή interemptura sum?

Με βάση αυτά τα δεδομένα πλέον έχουμε έναν υποθετικό λόγο που ανήκει στο πρώτο είδος και δηλώνει Ανοιχτή Υπόθεση στο μέλλον.

 

 


 
  

 

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ

Να γίνει η μετάφραση των παρακάτω κειμένων

Cum Octavianus post victoriam Actiacam Romam rediret, homo quidam ei occurrit corvum tenens; eum instituerat haec dicere: “Ave, Caesar, victor imperator”. Caesaris multum interfuit corvum emere; itaque viginti milibus sestertium eum emit. Id exemplum sutorem quendam incitavit, ut corvum doceret parem salutationem.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit et protinus dixit: “Supervacaneae, ne dicam ineptae, legationis ministri, narrate Samnitibus Manium Curium, malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem”.
…………………………………………………………………………………………..
Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: “ego libenter tibi mea sede cedo”. Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit.



Παρατηρήσεις
Β1. Να γράψετε τους τύπους που σας ζητούνται για κάθε μία από τις παρακάτω
λέξεις :
sutorem : τη γενική πληθυντικού
parem salutationem : την αφαιρετική ενικού
multum: γενική πληθυντικού του συγκριτικού βαθμού στο
αντίστοιχο επίθετο
magnum : τους τρεις βαθμούς του επιρρήματος
pondus : την αιτιατική του πληθυντικού
vultum : την αφαιρετική πληθυντικού
ministri : την κλητική ενικού
locupletibus : την αφαιρετική ενικού στο συγκριτικό βαθμό
ipsum : τη δοτική πληθυντικού
loco : την αιτιατική του άλλου αριθμού
sede : τη γενική πληθυντικού
post : τον υπερθετικό του επιρρήματος (και τους δυο τύπους)
Μονάδες 15
 
Β2. Να γράψετε για τα παρακάτω ρήματα τους τύπους που ζητούνται. Όπου χρειάζεται, να λάβετε υπόψη το υποκείμενο.
rediret : γ’ πληθυντικό πρόσωπο στην οριστική και προστακτική του Μέλλοντα
occurrit : την πτώση του σουπίνο που δηλώνει την αναφορά
instituerat : το απαρέμφατο Μέλλοντα στην ίδια φωνή
emit : την υποτακτική Υπερσυντελίκου στο ίδιο πρόσωπο στον
άλλον αριθμό και στην ίδια φωνή
doceret : την αφαιρετική του γερουνδίου
attulissent : την προστακτική Ενεστώτα στην ίδια φωνή
uteretur : τα απαρέμφατα στους Μέλλοντες
solvit : το ίδιο πρόσωπο, αριθμό, χρόνο και έγκλιση, στην
ενεργητική περιφραστική συζυγία
malle : β’ ενικό Ενεστώτα σε Οριστική και Υποτακτική
fessa : την γενική ενικού του γερουνδιακού στο ίδιο γένος
cedo : απαρέμφατο Παρακειμένου στην ίδια φωνή
Μονάδες 15
 
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω τύπων:
Caesaris, publice, risu, quam fieri, sibi
Μονάδες 5
 
Γ1β. “ut sibi paulisper loco cederet”: να αναγνωρίσετε το είδος της
πρότασης (Μονάδα 1), 
να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία(Μονάδα 1), 
να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της (Μονάδα1), 
και να δικαιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο εκφοράς της (Μονάδα 1). 
Ακολούθως να τη μεταφέρετε στον ευθύ λόγο (Μονάδες 2).
Μονάδες 6
 
Γ1γ. “cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent”: 
να μετατρέψετε τη δευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή.
Μονάδες 4
 
Γ2α. “Id exemplum sutorem quendam incitavit”: 
να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.
Μονάδες 5

Γ2β. “Supervacaneae legationis ministri, narrate Samnitibus me, malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem”: 
να μεταφέρετε την περίοδο στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση από τη φράση Manius Curius incitat… 
Η κύρια πρόταση της περιόδου να μετατραπεί σε δευτερεύουσα.
Μονάδες 4
 
Γ2γ. “ego libenter tibi mea sede cedo”: να μεταφέρετε την πρόταση στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση από τη φράση Tum Caecilia puellae dixit…
Μονάδες 4
 
Γ2δ. “Caesaris multum interfuit corvum emere”: 
να μετατρέψετε το απαρέμφατο στην κατάλληλη δευτερεύουσα πρόταση.
Μονάδες 2


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. Μετάφραση
Όταν ο Οκταβιανός επέστρεφε στη Ρώμη μετά τη νίκη (του) στο Άκτιο, πήγε να τον συναντήσει κάποιος άνθρωπος που κρατούσε ένα κοράκι. Το είχε διδάξει να λέει τα εξής: «Χαίρε, Καίσαρα, νικητή στρατηγέ». Ο Καίσαρας ενδιαφέρθηκε πολύ να αγοράσει το κοράκι. Το αγόρασε λοιπόν για είκοσι χιλιάδες σηστερτίους. Το παράδειγμα αυτό παρακίνησε κάποιον παπουτσή να μάθει τον ίδιο χαιρετισμό σ’ ένα κοράκι.
…………………………………………………………………………………………..
Όταν δηλαδή σ’ αυτόν είχαν προσφέρει πολύ χρυσάφι, σταλμένο από το δημόσιο ταμείο, για να το χρησιμοποιήσει, χαλάρωσε με γέλιο το πρόσωπό (του) και αμέσως είπε: «Μέλη αυτής της περιττής, για να μην πω ανόητης, πρεσβείας, πείτε στους Σαμνίτες πως ο Μάνιος Κούριος προτιμά να εξουσιάζει τους πλούσιους παρά να γίνει πλούσιος ο ίδιος».
…………………………………………………………………………………………..
Κάποτε πια η κοπέλα, κουρασμένη από την πολύωρη ορθοστασία, ζήτησε από τη θεία (της) να της παραχωρήσει για λίγο τη θέση της. Τότε η Καικιλία της είπε: «Ευχαρίστως σου παραχωρώ τη θέση μου». Λίγο (καιρό) αργότερα η ίδια η πραγματικότητα επιβεβαίωσε αυτόν το λόγο.

Β1. 
sutorum
pari salutatione
plurium
magnopere / magno opere - magis - maxime
pondera
vultibus
minister
locupletiore
ipsis
loca
sedum
postremo / postumo

Β2. 
redibunt / redeunto
occursu
instituturum esse
emissent
docendo
affer / afferte (adfer / adferte)
usurum esse / usum fore
soluturus fuit
mavis / malis
fatiscendae
cessisse

Γ1α. 
Caesaris: γενική του ενδιαφερομένου προσώπου στο interfuit
publice: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στη μετοχή
missum
risu: αφαιρετική οργανική του τρόπου στο ρήμα solvit
quam fieri: β΄όρος σύγκρισης με α΄όρο σύγκρισης το imperare και
συγκριτική λέξη το malle.
sibi: δοτική προσωπική χαριστική που συνάπτεται με το cederet.
Δηλώνει έμμεση αυτοπάθεια.

Γ1β. 
Δευτερεύουσα ουσιαστική βουλητική, λειτουργεί ως έμμεσο
αντικείμενο στο ρήμα rogavit της κύριας πρότασης που προηγείται.
Εισάγεται με τον βουλητικό σύνδεσμο ut, γιατί είναι καταφατική.
Εκφέρεται με υποτακτική, γι αυτό το περιεχόμενό της δηλώνει κάτι
το απλώς επιθυμητό και χρόνου παρατατικού (cederet) γιατί
εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (rogavit). Έχουμε ιδιομορφίαστην ακολουθία των χρόνων, καθώς η βούληση είναι ιδωμένη τη στιγμή που εμφανίζεται στο μυαλό του ομιλητή και όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής της. (συγχρονισμός της κύριας με τη δευτερεύουσα πρόταση).
Ευθύς λόγος: matertera, mihi paulisper loco cede

Γ1γ. ad eum mango pondere publice misso allato

Γ2α. utor quidam eo exemplo incitatus est.

Γ2β. Manius Curius incitat supervacaneae legationis ministros, ut
narrent Samnitibus se malle locupletibus imperare quam ipsum fieri
locupletem.

Γ2γ. Tum Caecilia puellae dixit se libenter illi sua sede cedere.

Γ2δ. ut corvum (Caesar) emeret

ΠΡΩΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ

Nα γίνει μετάφραση του παρακάτω κειμένου
ΜΟΝΑΔΕΣ 40 
 

Cum Africanus esset in Literno, complures duces praedonum venerunt forte ad eum salutatum. Tum Scipio, cum existimasset eos venisse captum se ipsum, conlocavit praesidium domesticorum in tecto. Ut praedones animadverterunt id, armis abiectis appropinquaverunt ianuae et nuntiaverunt Scipioni clara voce
(incredibile auditu!) venisse se admiratum virtutem eius.
..............................................................................................................................................................................................................................................................
Curius  et Fabricus, antiquissimi viri, et antiquiores his Horatii locuti sunt cum suis plane ac dilucide; utebantur verbis non Sicanorum aut Pelasgorum, qui dicuntur primi coluisse Italiam, sed suae aetatis. Tu autem, proinde quasi loquaris cum matre Evandri nunc, uteris sermone obseleto iam abhinc multis annis, quod vis neminem scire atque intellegere,quae dicas.

Β1. Nα γράψετε τους παρακάτω τύπους που ζητούνται

 Literno: αιτιατική ενικού
complures: γενική πληθυντικού
duces: αφαιρετική πληθυντικού
praedonum: αιτιατική ενικού
forte: ονομαστική ενικού
salutatum: αφαιρετική σουπίνο
existimasset: β' πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού
tectum: δοτική ενικού
ipsum: δοτική πληθυντικού ενικού αριθμού
abiectis: αιτιατική ενικού
clara: υπερθετικό βαθμό
incredibile: συγκριτικό βαθμό
virtutem: γενική πληθυντικού
admiratum: απαρέμφατο παθητικού μέλλοντα
eius: γενική ενικού
ΜΟΝΑΔΕΣ 15

 Β2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω 
antiquiores: υπερθετικό βαθμό
plane: συγκριτικό βαθμό
dilucide: υπερθετικό βαθμό
utebantur: α' υποτακτικής ενεστώτα
Sicanorum: ονομαστική πληθυντικού
locuti sunt: α' πρόσωπο υπερσυντελίκου
dicuntur: α' πρόσωπο ενεστώτα
coluisse: απαρέμφατο ενεστώτα
aetatis: γενική πληθυντικού
Evandri: ονομαστική ενικού
sermone: γενική ενικού
obseleto: ονομαστική ενικού
multis: συγκριτικό και υπερθετικό βαθμό
vis: β' πρόσωπο παρακειμένου
intellegere: γ' ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα
ΜΟΝΑΔΕΣ 15

Γ1. Να γίνει πλήρης συντακτική ανάλυση των παρακάτω
salutatum, in tecto, captum, abiectis, incredibile, auditu, his, plane, cum suis, abhinc, annis, cum matre,
ΜΟΝΑΔΕΣ 12 

Γ2. Να αναγνωρίσετε τα είδη των προτάσεων και να δικαιολογήσετε τον τρόπο έγκλισης και εκφοράς τους
cum se ipsum captum venisse eos existimasset (Μονάδες 3)
proinde quasi cum matre Evandri nunc loquaris (Μονάδες 3)
ΜΟΝΑΔΕΣ 6 

Γ3. Nα εκφραστεί με άλλους τρὀπους ο σκοπός
Cum Africanus in Literno esset, complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt.
ΜΟΝΑΔΕΣ 3 

Γ4. Να μετατραπεί σε μετοχή η πρόταση η υπογραμμισμένη
Tu autem, proinde quasi loquaris cum matre Evandri nunc, uteris sermone obseleto iam abhinc multis annis, quod vis neminem scire atque intellegere, quae dicas.
ΜΟΝΑΔΕΣ 3

 Γ5. Να γίνει η ενεργητική σύνταξη παθητική και το αντίστροφο
Cum Africanus in Literno esset, complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt (Μονάδες 3)
Tu autem, proinde quasi loquaris cum matre Evandri nunc, uteris sermone obseleto iam abhinc multis annis (Μονάδες 3)
ΜΟΝΑΔΕΣ 6 


ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΑΣ, φιλόλογος