ΓΛΩΣΣΑ

Κακοποίηση της ελληνικής γλώσσας

Η ελληνική γλώσσα θεωρείται από τους μεγαλύτερους επιστήμονες του κόσμου ως η πιο κατάλληλη γλώσσα στη χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Και αυτό γιατί διαπιστώθηκε πως η ελληνική γλώσσα είναι γλώσσα «νοηματική» και πως είναι η μοναδική νοηματική γλώσσα που υπάρχει. Όλες τις υπόλοιπες γλώσσες τις χαρακτηρίζουν οι επιστήμονες ως γλώσσες «σημειολογικές». 

Νοηματική είναι η γλώσσα στην οποία το σημαίνον , δηλαδή η ίδια η λέξη , και το σημαινόμενον , δηλαδή αυτό που η λέξη εκφράζει , έχουν μεταξύ τους πραγματική πρωτογενή σχέση. Αντίθετα η σημειολογική είναι γλώσσα στην οποία αυθαιρέτως ορίζεται ότι το α πράγμα εννοείται με το α σημείο.

Με άλλα λόγια η ελληνική είναι η μόνη γλώσσα της οποίας οι λέξεις έχουν πρωτογένεια ενώ σε όλες τις άλλες είναι συμβατικές , δηλαδή σημαίνουν κάτι απλώς επειδή έτσι συμφωνήθηκε μεταξύ αυτών που τη χρησιμοποιούν.

Συναφής εκδήλωση για τη σπουδαιότητα της ελληνικής γλώσσας είναι πως Άγγλοι επιχειρηματίες προτρέπουν τα ανώτερα στελέχη τους να μάθουν αρχαία ελληνικά γιατί αυτά εμπεριέχουν μια φιλοσοφία με ξεχωριστή σημασία για τους τομείς οργανώσεως και διαχειρίσεως επιχειρήσεων. Σε αυτό το συμπέρασμα βέβαια οδηγήθηκαν μετά από έρευνες Βρετανών ειδικών ότι η ελληνική γλώσσα ενισχύει τη λογική και τονώνει τις ηγετικές ικανότητες.  

Γι’αυτούς τους λόγους οι Ισπανοί Ευρωβουλευτές ζήτησαν να καθιερωθεί η Ελληνική ως επίσημη γλώσσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης διότι, όπως οι ίδιοι είπαν, το να μιλά κανείς για Ε.Ε. χωρίς την ελληνική είναι σαν να μιλά σ’ έναν τυφλό για χρώματα.

Δυστυχώς όμως η ελληνική γλώσσα αναγνωρίζεται και υποστηρίζεται στον μεγαλύτερο τουλάχιστον βαθμό μόνο από τους ξένους και όχι από τους ίδιους τους Έλληνες που υποστηρίζουν με κάθε μέσο τις ξένες γλώσσες και μάλιστα κάνουν λόγο για την κατάργηση της ελληνικής μέσα στην ίδια την Ελλάδα και την αντικατάστασή της από την Αγγλική τα στιγμή που οι ίδιοι οι Άγγλοι μιλούν για την ανωτερότητα και τη σπουδαιότητα της ελληνικής.

Γι’ αυτό εάν παρατηρήσουμε λίγο προσεκτικά τα μέσα ενημέρωσης, τον Τύπο, διάφορες ανακοινώσεις και ομιλίες πολιτικών μπορούμε να πούμε πως όλοι αγωνίζονται για το ποιος θα χαλάσει περισσότερο την ελληνική όμορφη γλώσσα μας. Και όλες αυτές οι κακοποιήσεις γίνονται στο όνομα της δημοτικής από πολλούς όψιμους δημοτικιστές. Και αν κάποιος επιχειρήσει να τους πει το σωστό τότε τον ειρωνεύονται. Βέβαια το κακό δεν θα ήταν τόσο μεγάλο εάν περιοριζόταν μόνο σε αυτούς που το διαπράττουν. Όμως δυστυχώς το γλωσσικό λάθος επαναλαμβάνεται από τα μέσα ενημέρωσης και εμπεδώνεται στη συνείδηση του πολλού κόσμου και η διόρθωσή του γίνεται πολύ δύσκολη. 

Θα πρέπει λοιπόν να προσέχουμε να μην κακοποιούμε την πλούσια γλώσσα μας με ακρότητες και εκφράσεις που προσκρούουν στο γλωσσικό μας αισθητήριο και στην αισθητική μας καλλιέργεια. Γιατί πολλοί δημοτικιστές , είτε από άγνοια είτε από υπερβολικό ζήλο και φανατισμό, δε χρησιμοποιούν σωστά τη γλώσσα και διαστρέφουν το γλωσσικό μας αισθητήριο. Ωστόσο για την καταστολή της κακοποίησης της γλώσσας θα ήταν καλό, στα διάφορα Υπουργεία , οργανισμούς και τις άλλες υπηρεσίες καθώς επίσης και στη ραδιοφωνία την τηλεόραση, τις εφημερίδες και σε όλα τα μέσα ενημέρωσης, να υπάρχουν υπεύθυνοι για τη γλωσσική επιμέλεια των εγγράφων, εγκυκλίων, αποφάσεων, δελτίων ειδήσεων, ρεπορτάζ και άλλων που δίνονται στη δημοσιότητα.    

Βλέπουμε επίσης ότι σήμερα η ελληνική γλώσσα κατακλύζεται από την εισβολή ξένων λέξεων και εκφραστικών τρόπων σκέψης πράγμα το οποίο συντελεί άμεσα στο πρόβλημα της κρίσης. Και αυτό γιατί όλα έχουν αρχίσει να γίνονται στη χώρα μας με τη χρήση της Αγγλικής ή Γαλλικής γλώσσας. Και περισσότερο οι νέες γενιές χρησιμοποιούν στον καθημερινό τους λόγο πλήθος ξένων λέξεων μεγαλύτερο σε ποσοστό από το ελληνικό λεξιλόγιο. 

Με αυτή την τακτική σε μικρό χρονικό διάστημα το ελληνικό λεξιλόγιο θα περιορισθεί τόσο πολύ στους νέους που θα είναι πια κατόρθωμα να ακούμε καμμιά ελληνική λέξη , και θα μας φαίνεται και αξιοπερίεργο. (Εδώ μια και γίνεται λόγος για τη σχέση των ξένων λέξεων με τις ελληνικές λέξεις μπορεί να σημειωθεί η έρευνα του πανεπιστημίου του Ιρβάιν της Καλιφόρνιας που κατάφερε να αποθησαυρίσει στον Η/Υ «Ίβυκο» 6 εκατομμύρια λέξεις και 78 εκατομμύρια λεκτικούς τύπους της γλώσσας μας , όταν η Αγγλική γλώσσα έχει συνολικώς 490.000 λέξεις και 300.000 τεχνικούς όρους , δηλαδή ως γλώσσα είναι μόλις το 1/100 της δική μας. Στον Η/Υ «Ίβυκο» έχουν επίσης ταξινομηθεί 8.000 συγγράμματα 4.000 αρχαίων ελλήνων και το έργο ακόμη συνεχίζεται. 

Μιλώντας γι’ αυτό ο καθηγητής Μπρούνερ είπε: «Σε όποιον απορεί γιατί τόσα εκατομμύρια δολάρια για την αποθησαύριση των λέξεων της Ελληνικής απαντούμε: Μα πρόκειται για τη γλώσσα των προγόνων μας και η επαφή μας με αυτούς θα βελτιώσει των πολιτισμό μας». 

Υπολογίζεται ότι οι Ελληνικοί λεκτικοί τύποι θα φθάσουν τα 90 εκατομμύρια έναντι των 9 εκατομμυρίων της Λατινικής.) 

Ως αιτία της γλωσσικής κρίσης μπορεί να θεωρηθεί επίσης και η αποδυνάμωση της ελληνικής γλώσσας και του γλωσσικού θησαυρού από την εισδοχή της εικόνας στη σύγχρονη ζωή. Η εικόνα μέσα στο σπίτι και όλους τους χώρους που συχνάζει ο άνθρωπος καταδικάζει σε σιωπή. Όλα σε μορφή εικόνας. Εικόνα που καλλιεργεί σύμβολα βουβά , μεταβιβάζουν μηνύματα χωρίς καμμία δυνατότητα απάντησης , αντιλόγου ή διαλόγου. Ο άνθρωπος μεταβάλλεται στο τέλος σε παθητικό δέκτη αυτών των μηνυμάτων και ο ίδιος δεν εκφράζει γνώμη παρά παραμένει ένα άλαλο ζώο. 

Πέρα από αυτά η χρησιμοθηρική αντίληψη της παιδείας και ο πολιτικός λαϊκισμός έχουν αποπροσανατολίσει το λαό. Υπάρχουν πολλοί δυστυχώς που πιστεύουν πως η γλωσσική απλούστευση και απλοποίηση της γλώσσας, όπως η κατάργηση του πολυτονικού και η χρήση της φωνητικής γλώσσας θα κάνουν ευκολότερα τη μόρφωση κτήμα του λαού. Και αυτό γιατί η κοινωνία μας τώρα κατέχεται έντονα από την τάση προς τον ελάσσονα κόπο. Όμως πρέπει να ξέρουμε πως η γλώσσα ως όργανο παιδείας και μάθησης απαιτεί προσεκτική και επιμελημένη εργασία. Απαιτεί πνευματική πειθάρχηση, επιμονή και υπομονή, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την αντίληψη της εύκολης μόρφωσης. Χρειάζονται αρετές με τις οποίες λίγη σχέση έχουν πλέον οι σημερινοί άνθρωποι. 

Μπορεί πάντως ο καθένας μας να κάτσει να σκεφτεί λίγο τις διαπιστώσεις και τις έρευνες που έκαναν πρώτοι οι ξένοι και να αναρωτηθεί γιατί η ελληνική γλώσσα κίνησε το ενδιαφέρον όλων αυτών των επιστημόνων και αναγνωρίσθηκε ως η πιο πλούσια , η πιο ωραία και η πιο εκφραστική γλώσσα που δίνει με τη μελωδία της μία αισθητική απόλαυση. Είμαι σίγουρος πως κάποτε και οι Έλληνες θα αναγνωρίσουν την αξία της γλώσσας που κληρονόμησαν από τους προγόνους τους , όμως μπορεί να είναι πια αργά και τότε να μετανιώσουν. Καλό θα ήταν να μη φτάσουν σε εκείνο το σημείο και να προλάβουν το κακό πριν φτάσει στα άκρα και αναζητάμε τη γλώσσα μας. Προς το παρόν ας την υποστηρίξουν οι Ισπανοί Ευρωβουλευτές μέχρι να το κάνουν αυτό και οι Έλληνες.

Ας μην ξεχνάμε πως η γλώσσα μας έχει συνεχή , γραπτή και προφορική παράδοση περίπου τριών χιλιάδων ετών. Από την αρχή ακόμη του μακρότατου αυτού χρονικού διαστήματος χρησιμοποιούνται χιλιάδες λέξεις που είναι εντελώς οι ίδιες και σήμερα , ίσως ελάχιστα αλλαγμένες. Όλες αυτές τις λέξεις εφόσον διατηρούν την ίδια σημασία που είχαν και παλιά γιατί πρέπει να τις διώξουμε από το λεξιλόγιό μας; Και αν ακόμα έχουμε πιο καινούριες επιβάλλεται παράλληλα να χρησιμοποιούμε και τις πιο παλιές. 

Η γλώσσα μας κερδίζει από αυτό , και το κέρδος της γλώσσας είναι κέρδος για εκείνους που τη μιλούν και τη γράφουν σωστά.






ΠΗΓΗ
Σταύρος Μεσσήνης   
     

ΑΓΑΠΗ

Ένεκα του χριστουγεννιάτικου πνεύματος που χτυπά κατακούτελα πολλούς από εμάς, θα ήθελα να αφιερώσω το σημερινό άρθρο στην Αγάπη. Όχι εκείνη την αγάπη που μας πιάνει για δυο εβδομάδες και τρέχουμε να κάνουμε αγαθοεργίες λόγω Χριστουγέννων , αλλά εκείνη που σταθερή στη ζωή μας δίνει κίνητρο και νόημα. Την έχουν εξυμνήσει ανά τους αιώνες ποιητές, καλλιτέχνες, φιλόσοφοι, θρησκείες και όλη η ανθρωπότητα μαζί. Όλοι έχουμε ένα δικό μας ορισμό για αυτήν και την αναζητούμε σε κάθε ευκαιρία. Έχει γίνει αυτοσκοπός. Την κυνηγάμε, την επιδιώκουμε, την επιθυμούε και αν ο σκοπός μας δεν εκπληρώνεται, ματαιωνόμαστε.

Τι είναι όμως η αγάπη;  
Δεν νομίζω ότι υπάρχει ένας αντικειμενικός ορισμός που να μας το εξηγεί, για αυτό και οι ποιητές με τις λέξεις τους προσπαθούν με τόσο πάθος να μας το αποδώσουν. Ούτε η επιστήμη μπορεί να την ορίσει. Είναι τόσα πολλά μαζί που μόνο να τη νιώσουμε και να την ψηλαφίσουμε μπορούμε. Σύμφωνα με τον Erich Fromm η αγάπη αφορά μια ψυχική ικανότητα και όχι ένα απλό, εφήμερο συναίσθημα και δε σχετίζεται με το εκάστοτε αντικείμενο. Δεν έρχεται τυχαία όπως πιστεύουν οι περισσότεροι, ούτε οφείλεται στα άτομα που έρχονται στον δρόμο μας. Για αυτό κάνουμε τόσες υπέρμετρες προσπάθειες να αγαπηθούμε από τους άλλους, αλλά δεν δίνουμε έμφαση στο να αγαπήσουμε, να καλλιεργήσουμε την αγάπη, απόρροια μιας κοινωνίας που κατά βάση ζητά να λαμβάνει και να καταναλώνει και όχι να προσφέρει.

Σύμφωνα με τον Fromm η πιο βαθειά ανάγκη του ανθρώπου είναι να ξεπεράσει τη χωριστή του ύπαρξη, να ξεφύγει από τη φυλακή της μόνωσης του. Η αγάπη είναι «η λύση απέναντι στο υπαρξιακό πρόβλημα του πώς να ξεπεράσει το χωρισμό του, πώς να πετύχει την ένωση, πώς να υπερβεί τα όρια της ατομικής ζωής και να φτάσει στην ενότητα. Αυτός ο πόθος για διαπροσωπική συνένωση είναι η πιο ισχυρή ορμή μέσα στον άνθρωπο, είναι η δύναμη που κρατά ενωμένη την ανθρώπινη φυλή, το γένος την οικογένεια, την κοινωνία.» Χωρίς αυτήν θα υπήρχε αστάθεια και καταστροφή. Είναι η συνδετική κόλλα που κρατά τον κόσμο σε ισορροπία και το πιο ανακουφιστικό φάρμακο μπρος στην υπαρξιακή μας μοναξιά.

Πολύ σημαντικό είναι να τονιστεί ότι η αγάπη είναι μια ενεργητική δύναμη εντός μας που ενώ μας ενώνει με τους άλλους, μας βοηθά να διατηρούμε και την ατομικότητα μας. Ενώ μας ενώνει, ταυτόχρονα μας δίνει χώρο για τον εαυτό μας. Δίνει τη δύναμη της ένωσης, αλλά ταυτόχρονα μας επιτρέπει να διατηρούμε την ακεραιότητά μας. Έχει τη μαγική αυτή ιδιότητα : οι δυο γίνονται ένας και όμως παραμένουν δυο.

Και συνεχίζει ο Fromm «Η αγάπη είναι μια τέχνη, όπως ακριβώς τέχνη είναι και η ίδια η ζωή . Αν θέλουμε να μάθουμε πώς να αγαπάμε, πρέπει να προχωρήσουμε με τον ίδιο τρόπο που προχωρούμε όταν θέλουμε να μάθουμε μια οποιαδήποτε άλλη τέχνη.» Αυτό φυσικά προϋποθέτει να γνωρίζει κανείς τη θεωρία και μετά να περνά στην πράξη, καθώς επίσης να είναι για αυτόν τόσο σημαντικό ώστε να προσπαθεί πραγματικά για αυτό. Αν το πιστέψουμε αυτό, σημαίνει ότι η αγάπη καλλιεργείται και απαιτεί προσπάθεια. Για να επιτευχθεί χρειάζεται πειθαρχία, συγκέντρωση, υπομονή και ενδιαφέρον Πόσοι από εμάς είναι πρόθυμοι για αυτό;

Μια αποδεκτή θεωρία στην Ψυχολογία, η τριγωνική θεωρία της αγάπης του R.Sternberg διατυπώνει ότι η αγάπη αποτελείται από τρία χαρακτηριστικά: την οικειότητα, το πάθος και την δέσμευση. Το μέγεθος της αγάπης που βιώνει κανείς εξαρτάται από το πόσο έντονα είναι αυτά τα χαρακτηριστικά και το είδος της αγάπης εξαρτάται από τη δύναμη που ασκεί το ένα στο άλλο. Διαφορετικά στάδια και είδη αγάπης εξηγούνται ως διαφορετικοί συνδυασμοί των παραπάνω χαρακτηριστικών. Μια σχέση που βασίζεται μόνο σε ένα στοιχείο είναι λιγότερο πιθανό να επιβιώσει σε σχέση με μια που βασίζεται σε δυο ή τρία.. 

 Με βάση αυτά τα τρία στοιχεία μπορούν να δημιουργηθούν οχτώ διαφορετικοί τύποι αγάπης κατά Sternberg.  

1) H έλλειψη αγάπης (χαμηλά στην κλίμακα και στα τρία στοιχεία), 2) η αρέσκεια (υψηλά μόνο στην κοντινότητα), 
3) ο πόθος (μόνο το πάθος),  
4) η άδεια αγάπη (μόνο δέσμευση),  
5) η ρομαντική αγάπη (κοντινότητα και πάθος),  
6) η συντροφικότητα (κοντινότητα και δέσμευση),
7) η ανόητη αγάπη (πάθος και δέσμευση),
 8) η ολοκληρωμένη αγάπη (και τα τρία στοιχεία υψηλά). 

Η έρευνα δείχνει ότι η οικειότητα, η συναισθηματική σύνδεση και η εγγύτητα είναι βασικές σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις. Εκεί που διαφέρουν είναι στο ποσοστό του πάθους και της δέσμευσης.

Τι άλλο περιλαμβάνει λοιπόν η αγάπη;  
Αγάπη είναι η φροντίδα του άλλου χωρίς να ζητάς ανταλλάγματα και χωρίς να βάζεις προϋποθέσεις. Αγάπη είναι να θες την πρόοδο και την εξέλιξη του άλλου, να γίνεται ευτυχισμένο και ολοκληρωμένο άτομο, ακόμα και αν δεν συνάδει με τις δικές σου ανάγκες, Αγάπη σημαίνει ελευθερία, η αγάπη δε γεννιέται ούτε μεγαλώνει στη σκλαβιά. Σαν το σπόρο που χρειάζεται νερό για να αναπτυχθεί και να ανθίσει,έτσι και αυτή αναπτύσσεται εκεί που βρίσκει χώρο. Αγάπη σημαίνει αλληλεπίδραση, δηλαδή χρειάζεται δυο για υπάρξει και να εξελιχθεί. Αγάπη σημαίνει νοιάξιμο και ενδιαφέρον για τον άλλον και προσπάθεια για την ευζωία του. Αγάπη είναι το πλησίασμα των εσωτερικών μας εαυτών χωρίς παραπετάσματα καταργώντας τις μάσκες και τα προσχήματα. Αγάπη είναι η πραγματική επαφή, αυτή που φέρνει κοντά τους ανθρώπους και τους ωθεί στο να γίνονται διαρκώς καλύτεροι. Αγάπη σημαίνει αποδοχή του άλλου χωρίς όρους και προϋποθέσεις, χωρίς την ανάγκη να τον αλλάξω και να του επιβάλω δικές μου επιθυμίες. Αγάπη , τέλος, σημαίνει και πίστη σε ό,τι καλύτερο κρύβει ο καθένας μέσα του και περιμένει να πραγματωθεί.

Τι δεν είναι αγάπη;  
Αγάπη δεν είναι εξάρτηση. Όταν αγαπώ κάποιον δεν υπάρχω μόνο μέσα από αυτόν, αλλά διατηρώ την ατομικότητά μου. Δε συγχωνεύομαι ακόμα και αν ενώνομαι. Αγάπη δεν είναι η παθολογική ζήλεια, η οποία διατηρεί υψηλό το ναρκισσισμό, την κτητικότητα, την αδιαλλαξία. Αγάπη δεν είναι η ασφυξία, να πνίγεις τον άλλον με τα δεσμά που του χαρίζεις μέσα σε χρυσόχαρτα και αστερόσκονες για να εξυπηρετείς τις δικές σου ανάγκες. Αγάπη δεν είναι η απόρριψη του άλλου ως ολότητα και η συνεχής κριτική και επιβολή κανονισμών και άπειρων πρέπει.
Αγαπηθείτε κάνει καλό! Διασφαλίζει την ψυχική υγεία, την ωρίμανση, τη νοηματοδότηση της ζωής! Η θερμότερη ευχή μου για το 2013 που έρχεται είναι να αγαπάτε και να αγαπιέστε! Καλή χρονιά!!!

«Κοιτάζω μες στον καθρέφτη.
Το είδωλο σου μου κλείνει το μάτι.
Δυο όψεις δυο σώματα δυο οπτικές,
μα κάποιες φορές μια λεπτή κόκκινη κλωστή ενώνει το χέρι μου με το δικό σου.
Το απραγματοποίητο μας ρουφά στη δίνη του…
Χρησιμοποιώντας την κλωστή σαν άγκυρα κρατιόμαστε από μια ονειρική πραγματικότητα μειδιώντας.
Ακόμα και η μοναξιά μπορεί να μοιραστεί.
Χέρι με χέρι.
Ή απλά εξηγώντας τα όνειρα.
Ή ακούγοντας τις σιωπές και τα δάκρυα.
Ή ατενίζοντας μαζί την ίδια θάλασσα.
Ή χαρίζοντας ένα αρχαίο κοχύλι μαζεμένο από το κάστρο.
Ή απλά αγαπώντας»





ΠΗΓΗ
Ράνια Πανουργιά, Ψυχολόγος

ΑΝΕΡΓΙΑ

Η ανεργία βλάπτει σοβαρά την υγεία

Κατάθλιψη, άγχος και άλλα σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα είναι οι συνέπειες για όσους αντιμετωπίζουν έλλειψη εργασίας.

 

Η ΑΝΕΡΓΙΑ επηρεάζει και επιβαρύνει τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία των «θυμάτων» της και η ανάγκη συνολικής ενισχυτικής πολιτικής στην αντιμετώπιση του προβλήματος είναι πλέον επιτακτική! Πανεπιστημιακοί ερευνητές και ειδικοί ψυχίατροι που επισκέφθηκαν τους θύλακες ανεργίας στη Σύρο και στην Πάτρα ­ περιοχές που βρίσκονται σε άμεση αντιστοιχία με προβλήματα όπως εκείνο του Λαυρίου ­ κατέληξαν σε συμπεράσματα σχετικά με την επίδραση της ανεργίας στον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου που δημιουργούν προβληματισμό και ανησυχία: Η ψυχική λειτουργικότητα και τα συμπτώματα κατάθλιψης συνδέονται άμεσα με την περίοδο της ανεργίας σε ένα άτομο, ενώ στην περίπτωση των ψυχοσωματικών συνδρόμων τα πράγματα εμφανίζονται πιο σύνθετα. 

Εδώ αρχίζουν να παίζουν το δικό τους κρίσιμο ρόλο το φύλο, η ηλικία, η εργασιακή κατάσταση. ΟΠΩΣ αποδεικνύει έρευνα που έγινε από το Πανεπιστήμιο της Πάτρας, μπορεί η εργασία σε πολλές περιπτώσεις να δημιουργεί στρες, αλλά τα συμπτώματά του δεν είναι τίποτε μπροστά σε αυτά που αρχίζουν να δημιουργούνται όταν τελικά η ανεργία σού «χτυπήσει την πόρτα». Η ιδιότητα του εργαζομένου άλλωστε κρίνεται από τους επιστήμονες ότι ενεργεί «ψυχοπροστατευτικά» για τον άνθρωπο... 

Η έρευνα ολοκληρώθηκε από το Εργαστήριο Κοινωνιολογίας και Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου της Πάτρας υπό την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή κ. Ν. Πατινιώτη και με τη συνεργασία των ειδικών επιστημονικών συνεργατών δρα Φ. Παπαγεωργίου, δρα Γρηγόρη Μανιαδάκη και κ. Αρ. Βαζαίου. Ο προσδιορισμός του προβλήματος έγινε στο πλαίσιο κοινοτικής «εντολής» για την απασχόληση, αφού η ομόφωνη πρόταση των ευρωπαίων υπουργών Υγείας στη Στοκχόλμη τον περασμένο χρόνο κατέληξε στην ανάγκη δημιουργίας ενός υποβοηθητικού κοινωνικού περιβάλλοντος για την προαγωγή της υγείας των ανέργων ώστε να προωθείται η κοινωνική και προσωπική εξέλιξή τους, η επαγγελματική εκπαίδευση και η επαναπρόσληψή τους. 

Ξεκαθαρίζοντας λοιπόν ότι υπάρχει πληθώρα προσωπικών ή κοινωνικών παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία του ατόμου και ότι η σχέση αιτιότητας μεταξύ ψυχικής υγείας και ανεργίας δεν είναι εύκολο να καθορισθεί με ακρίβεια αφού δεν υπάρχουν ενιαία κριτήρια, οι επιστημονικοί υπεύθυνοι της έρευνας σημειώνουν ότι: 

* Στη χώρα μας η ανεργία αυξάνεται κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, ως συνέπεια των παραγόντων της εισαγωγής νέων τεχνολογιών, του γιγαντισμού του τριτογενούς τομέα παραγωγής και της παράλληλης συρρίκνωσης του πρωτογενούς, της εισροής φθηνής αλλοδαπής εργατικής «δύναμης» και της αποβιομηχάνισης. Ανησυχητικό κρίνεται μάλιστα το φαινόμενο του κοινωνικού αποκλεισμού ολόκληρων γεωγραφικά προσδιορισμένων περιοχών οι οποίες χαρακτηρίζονται πια «αποβιομηχανοποιημένες ζώνες». Στην Ελλάδα μάλιστα η ανεργία αυξάνεται θεαματικά σε περιοχές με παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους όπως η κλωστοϋφαντουργία και οι βασικές μεταλλουργικές βιομηχανίες (Πτολεμαΐδα, Μαντούδι, Λαύριο, Πάτρα, Σύρος). 

* Η ανεργία επιβαρύνει την υγεία με μεγαλύτερη φόρτιση από ό,τι η εργασιακή κατάσταση. Στις περισσότερες επιδημιολογικές έρευνες που έχουν γίνει σε αυτό τον τομέα, η διαφορά τόσο στις μετρήσεις νοσηρότητας όσο και θνησιμότητας μεταξύ ανέργων και εργαζομένων τείνουν να υποστηρίξουν τον αρνητικό ρόλο της απώλειας της εργασίας στη συνολική λειτουργία του ανθρώπου. Η απώλεια της εργασίας μάλιστα κατατάσσεται όγδοη μεταξύ των 42 ψυχοκαταπιεστικών γεγονότων ζωής που περιλαμβάνονται στην κλίμακα επαναπροσαρμογής του ατόμου, ύστερα από μια στρεσογόνο εμπειρία. 

* Στους ανέργους το κύριο χαρακτηριστικό είναι η μείωση του επιπέδου θετικής ψυχικής υγείας, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι αρχίζει έτσι μια κλινική ψυχική ασθένεια. 

Η έρευνα έγινε με βάση ερωτηματολόγια αντίστοιχα με εκείνα που είχαν χρησιμοποιηθεί από το Πάντειο Πανεπιστήμιο στην περιοχή του Λαυρίου, ενώ χρησιμοποιήθηκε ο γενικός δείκτης ψυχικής υγείας της κλίμακας Langner, που θεωρείται διεθνώς το κατ' εξοχήν ερευνητικό όργανο, και ο συμπληρωματικός δείκτης της κλίμακας CES-D, που καταγράφει συμπτώματα κατάθλιψης χωρίς ένα άτομο να αποδεικνύεται ότι πάσχει από συναισθηματική ψύχωση (μελαγχολία). 

Η έρευνα έγινε σε δείγμα 428 ανέργων από την Πάτρα και 67 από τη Σύρο. Ακολουθούν κάποια αποτελέσματα της έρευνας: 
 * Αν και η πλειονότητα των ανέργων κινείται σε «κανονικά» επίπεδα κατάθλιψης ­ τα 164 από τα 330 άτομα παρουσιάζουν καταθλιπτική συμπτωματολογία ­, ωστόσο η κατανομή του δείγματος των ανέργων σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό φανερώνει μεγάλη αύξηση της εμφάνισης συμπτωμάτων. Οι άνεργοι λοιπόν διαφοροποιούνται από τον γενικό πληθυσμό και παρατηρούνται ανάμεσά τους ψυχικές δυσχέρειες και κατάθλιψη. Συμπέρασμα; Τα αυξημένα επίπεδα επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας σχετίζονται ανοιχτά με την ανεργία. 

* Οι γυναίκες στρεσάρονται περισσότερο από τους άνδρες λόγω της πληθώρας των ρόλων που καλούνται να παίξουν και κατ' επέκταση εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά κατάθλιψης. Παράλληλα όσο μεγαλώνει η ηλικία των ατόμων τόσο αυξάνεται η ψυχολογική συμπτωματολογία. Οι ηλικιακές διαφορές των ανέργων μάλιστα οδηγούν στη διαφορετική αντιμετώπιση του στρες. Οι νέοι βιώνουν κυρίως τη ματαίωση των ελπίδων τους, ενώ οι μεγαλύτεροι υφίστανται απλώς την απώλεια εργασίας και κοινωνικού status και ενεργοποιούν διαφορετικούς μηχανισμούς αντίδρασης. Οι νέοι ειδικά, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, τείνουν να αντιδρούν με βίαιη συμπεριφορά στο άγχος. Από την άλλη, όσοι έχουν κατώτερη τεχνική κατάρτιση παρουσιάζουν μεγαλύτερη κατάθλιψη. 

* Ποια είναι τα συμπτώματα του άγχους; Ελκος, αρθρίτιδα και υπέρταση κρίνεται ότι σχετίζονται περισσότερο από τις άλλες ψυχοσωματικές ασθένειες με τα στοιχεία κατάθλιψης και ψυχικής δυσλειτουργίας που παρουσιάζονται στο δείγμα της έρευνας, ενώ ακολουθούν άσθμα, δερματικές αλλεργίες, κολίτιδες. 

* Δεύτερη «πρωτιά» των γυναικών. Η ανεργία προκύπτει ότι πλήττει περισσότερο τις γυναίκες. Η πλειονότητα του συνολικού δείγματος ανέργων που αποτέλεσε αντικείμενο της έρευνας ήταν γυναίκες ­ ποσοστό 64,9%, έναντι 34,9% των ανδρών. 

* Μιλάμε κυρίως για ανεργία των νέων. Ο μέσος όρος ηλικίας των ανέργων ήταν τα 32,7 χρόνια. Το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών ανήκει στην ηλικία των 20-30 ετών και των ανδρών στην ηλικία των 25-30 ετών. Στη Σύρο οι άνεργοι είναι κυρίως νέοι που ζητούν πρώτη φορά δουλειά και φτάνουν το 67,2% του συνόλου των ανέργων της πόλης. Στην Πάτρα υπάρχει έντονο πρόβλημα ανεύρεσης εργασίας και στις μεγαλύτερες ηλικίες ανέργων και οι νέοι αποτελούν μόνο το 46,7%. Η ανεργία δημιουργήθηκε κυρίως από το μαζικό κλείσιμο βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων. 

* Ως σημαντικότερος τρόπος αναζήτησης εργασίας αναφέρεται η βοήθεια συγγενών και φίλων, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των ανέργων έχει «περάσει» και από τον ΟΑΕΔ. Επίσης το μεγαλύτερο μέρος τους έχει επισκεφθεί και τις υπηρεσίες στήριξης και πρόνοιας ανέργων. 

Η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα για την καθημερινότητα των ανέργων είναι σίγουρα ενδιαφέρουσα. Δείχνει ανθρώπους με μάλλον χαμηλό εισόδημα αλλά επαρκείς κοινωνικές σχέσεις. Τα όνειρά τους είναι να δουλέψουν περισσότερο και να ταξιδέψουν...   
Το μορφωτικό επίπεδο
Η ΑΝΕΡΓΙΑ εστιάζεται στις ομάδες του πληθυσμού που έχουν είτε βασική είτε λυκειακή εκπαίδευση, αν και στις δύο περιοχές παρουσιάζεται μεγάλη απόκλιση. Στη Σύρο μόλις το 16,5% των ανέργων κατέχει τίτλο σπουδών από κάποιο εκπαιδευτικό ίδρυμα επαγγελματικής εκπαίδευσης, ενώ το 83,5% έχει μόνο γενικές γνώσεις λυκείου. Στην Πάτρα αντίθετα το 37,8% των ανέργων κατέχει τίτλους σπουδών που παρέχουν διάφοροι τύποι και επίπεδα εκπαίδευσης. Η πλειονότητα των ανέργων της μάλιστα ασκεί επιστημονικά επαγγέλματα.
Ποσοστό 49,8% των ανέργων και στις δύο πόλεις είναι παντρεμένοι, ενώ μονογονεϊκές οικογένειες αποτελούν μόνο το 8,3% των νοικοκυριών των ανέργων.




ΠΗΓΗ
Παπαματθαίου Μάρνυ, εφ. Το Βήμα

ΠΑΙΔΕΙΑ

	Δεν ξέρω ίσως οι κύριοι κριτές θέλουν να βλέπουν τον κόσμο διαφορετικά, χωρίς προβλήματα ή δεν δέχονται κριτικές πάνω στο θέμα της Παιδείας !)   Παιδεία είναι η ανατροφή και η εκπαίδευση των παιδιών και των νέων ανθρώπων. Είναι όλα τα μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται η μόρφωση και η καλλιέργεια του ανθρώπου, με σκοπό την δημιουργία μιας δυνατής και ελεύθερης προσωπικότητας. Η ανισότητα εκφράζεται μέσα από αρνητικές έννοιες όπως είναι ο Ρατσισμός, η ηττοπάθεια, η ξενοφοβία καθώς και οι διακρίσεις με βάση το φύλο, τη γλώσσα, την εθνικότητα, τη θρησκεία, την κοινωνική, αλλά και την οικονομική θέση.  Ανισότητα είναι η κοινωνική και η πνευματική ήττα του ανθρώπου. Είναι εμφανές και ευνόητο ότι οι δύο έννοιες είναι αντιφατικές μεταξύ τους και επομένως - θεωρητικά τουλάχιστον- δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Το ερώτημα είναι κατά πόσο η αντιφατικότητα αυτή αφορά και στην πράξη ή περιορίζεται μόνο στην θεωρία.  Σύμφωνα με τους φιλοσόφους μας μόνο η παιδεία μπορεί να πάει τον άνθρωπο μπροστά, μόνο με την παιδεία μαθαίνει ο άνθρωπος να σέβεται την διαφορά, και ο σεβασμός στην διαφορά είναι αυτός που προωθεί την ισότητα. Ωστόσο πολλά παιδιά υποφέρουν εξαιτίας της διαφοράς τους, όπως είναι τα παιδιά στο Αφγανιστάν, στο Πακιστάν, στην Αλβανία ακόμα και τα παιδιά τα πλαίσια των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.    Σε κάθε γωνιά της γης μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι ασκείται παιδεία ανισότητας.   Τα Συντάγματα των περισσότερων χωρών, καθώς και οι καταστατικοί χάρτες και οι διακηρύξεις όλων των Διεθνών Οργανισμών προστατεύουν, μέσα από τα άρθρα τους, την ισότητα στην παιδεία και την εκπαίδευση.  Στο άρθρο 26 Παρ. 1 της Γενικής Συνέλευσης του Ο.Η.Ε. αναφέρεται:  «Καθένας έχει το δικαίωμα στην εκπαίδευση». Πώς γίνεται ωστόσο να υπάρχουν εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο, τα οποία δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, επειδή στις χώρες τους γίνονται διακρίσεις εθνικότητας, θρησκείας, ακόμα και φύλου; «Η Εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται δωρεάν, τουλάχιστον στη στοιχειώδη και βασική βαθμίδα». Πώς δικαιολογείται τότε το γεγονός, ότι σε πολλά παιδιά λείπουν τα βιβλία ακόμη και τα τετράδια; Και σε πολλά σχολεία η υλικοτεχνική οικοδομή, ακόμα και η θέρμανση και οι κιμωλίες;  Γιατί ακριβώς λείπουν τα χρήματα για όλα αυτά;  «Η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλους, υπό ίσους όρους, ανάλογα με την ικανότητα τους».  Γνωρίζουμε ωστόσο ότι πολλοί νέοι λόγο των διακρίσεων που αναφέρθηκαν, δεν έχουν την δυνατότητα εισαγωγής στα Α.Ε.Ι. «Η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στην πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πρέπει να προάγει την κατανόηση, την ανεκτικότητα και την φιλία, ανάμεσα σε όλα τα έθνη και σε όλες τις θρησκευτικές ομάδες και να ευνοεί την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του ΟΗΕ για τη διατήρηση της ειρήνης». Πρέπει, αλλά δυστυχώς δεν λειτουργεί κατά αυτόν τον τρόπο, όταν στις περισσότερες χώρες δεν διδάσκονται η ιστορία και ο πολιτισμός όλων των λαών, όταν η προσέγγιση στις άλλες θρησκείες γίνεται με μισαλλοδοξία, όταν μέσα από την παιδεία καλλιεργείται όχι το πνεύμα της ειρήνης αλλά εκείνο της αντιπαλότητας με τους άλλους λαούς, όταν αλλοδαποί μαθητές στις χώρες υποδοχής τους δεν μπορούν από την πλευρά τους να έχουν πρόσβαση στο δικό τους πολιτισμό. Ας ρίξουμε μια ματιά και στις σχετικές διατάξεις του δικού μας συντάγματος και ας αναρωτηθούμε μήπως υπάρχει κάποια αντιφατικότητα.  Στο άρθρο 16 Παρ. 2 αναφέρεται:    «Η Παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική διαγωγή των ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και την διάπλαση τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες».    Εφόσον λοιπόν για το κράτος αποτελεί βασική αποστολή, τότε γιατί υπάρχουν σχολεία στην Ελλάδα χωρίς την απαραίτητη υποδομή (διαδικτυακή σύνδεση, εργαστήρια), χωρίς καθηγητές, χωρίς αίθουσες, χωρίς θέρμανση;         Στο άρθρο 16 Παρ. 3 αναφέρεται: «Τα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από εννέα».     Αν υπήρχε ο κατάλληλος έλεγχος από την πλευρά των κυβερνήσεων αλλά και από την πλευρά των δικαστικών αρχών, δεν θα μιλούσαμε για 10.000 Μαθητές που εγκαταλείπουν κάθε χρόνο το ελληνικό σχολείο, διαρροή πού έγινε ιδια ίτερα αισθητή από το 1991 και μετά, κυρίως σε Γυμνάσια παραμεθόριων περιοχών. Στο Άρθρο 16 Παρ. 4 αναφέρεται: «Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια. Το κράτος ενισχύει σπουδαστές που διακρίνονται καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με την ικανότητα τους». Απολαμβάνουν ωστόσο όλοι οι πολίτες δωρεάν και κατάλληλη παιδεία; Υπάρχει ουσιαστική μέριμνα για την εκπαίδευση των ατόμων με ειδικές ανάγκες; Γιατί τα περισσότερα συγγράμματα στα Πανεπιστήμια πληρώνονται από τους ίδιους τους φοιτητές; (Λες και θα μπορούσε να υπάρξει παιδεία χωρίς βιβλία !)  Πόσες πραγματικά ευκαιρίες και δυνατότητες δίνονται στους αλλοδαπούς που καταφεύγουν στην χώρα μας, είτε κυνηγημένοι από τις πατρίδες τους, είτε παρακινημένοι από την ελπίδα για μια «νέα αρχή»; Στο Άρθρο 16 Παρ. 7 αναφέρεται: «Η Επαγγελματική και κάθε άλλη εκπαίδευση παρέχεται από το κράτος...». Πώς δικαιολογείται τότε η ύπαρξη τόσων πολλών ιδιωτικών σχολείων, καθώς και η ολοένα αυξανόμενη στροφή των γονέων και μαθητών προς την ιδιωτική, παρά την κρατική/ δημόσια εκπαίδευση; Είναι πολλά ακόμα τα παραδείγματα που θα μπορούσε κανείς να αναφέρει και που δείχνουν ότι αυτές οι δύο  «θεωρητικά αντιφατικές μεταξύ τους» έννοιες, η παιδεία και η ανισότητα, συνυπάρχουν στο σημερινό πολιτισμένο και αναπτυγμένο κόσμο.  Αιτίες είναι ο Ρατσισμός (φυλετικός, κοινωνικός, θρησκευτικός ή ιδιότυπος), η αδιαφορία, η άγνοια, και πολλές φορές η μικροψυχία των ανθρώπων.    Η Παιδεία είναι μεγάλο αγαθό, που όλοι οι νέοι άνθρωποι θα έπρεπε να απολαμβάνουν. Και όμως υπάρχει παιδεία ανισότητας και αυτό είναι λυπηρό. Υπάρχει σε περιοχές όπου η ανεργία και η εγκληματικότητα είναι σε υψηλά ποσοστά ενώ το βιοτικό και πνευματικό επίπεδο των ανθρώπων ιδιαίτερα χαμηλό.  Υπάρχει, πολλές φορές, σε εμάς τους μαθητές του εξωτερικού, που λόγω της διγλωσσίας και της απόστασης από την μητρόπολη δεν έχουμε τις ίδιες δυνατότητες με τους συμπατριώτες και συμμαθητές μας στην Ελλάδα. Υπάρχει παιδεία ανισότητας εκεί όπου πολλοί μαθητές    -και κυρίως μαθήτριες- δεν επιτρέπεται να μορφωθούν, όσο το επιθυμούν, λόγω της πολιτικής κατάστασης που επικρατεί στη χώρα τους ή λόγο των θρησκευτικών αντιλήψεων που κυριαρχούν.  Υπάρχει παιδεία ανισότητας και στην πατρίδα μας απέναντι στους αλλοδαπούς μαθητές, ανισότητα που δυστυχώς στηρίζεται και από τους γονείς ή τους συμμαθητές αυτών (είναι γνωστό και όχι ιδιαίτερα τιμητικό για την χώρα μας το γεγονός με τον αλβανό μαθητή, που επιθυμούσε και δικαιούταν να γίνει σημαιοφόρος). Ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης βαρύνει και τους φορείς της εκπαίδευσης, όπως είναι οι δάσκαλοι που πολλές φορές είτε δεν επιθυμούν την ίση κατανομή των μαθητών τους, είτε είναι αδύναμοι να αντιδράσουν και να ανατρέψουν το γενικότερο αίσθημα της ξενοφοβίας.  Και όμως εκείνο που πρώτα από όλα πρέπει να διδάσκουν είναι ο σεβασμός στην ελευθερία, στην ισότητα, στην διαφορά.  Ο σεβασμός στον άνθρωπο. Αναπόφευκτες συνέπειες αυτής της καταστάσεις είναι η αύξηση της ανεργίας καθώς και της εγκληματικότητας και γενικά της βίαιης συμπεριφοράς σε ένα ευρύτερο και κοινωνικό χώρο. Έτσι δεν κάνει εντύπωση η δημιουργία προκαταλήψεων που αφορούν κυρίως τους αλλοδαπούς και θίγουν άμεσα την προσωπικότητα, τον πολιτισμό και τα ίδια τους δικαιώματα στην ζωή. Και γίνεται ακόμα πιο θλιβερό το φαινόμενο, όταν φορείς των προκαταλήψεων αυτών είναι μαθητές και γενικότερα νέοι άνθρωποι.  Και είναι ακόμα χειρότερο, όταν ο χώρος όπου καλλιεργούνται και βρίσκουν πρόσφορο έδαφος είναι ο ίδιος ο χώρος όπου παρέχεται η παιδεία. Το βασικότερο ερώτημα που τίθεται είναι πώς θα μπορέσει η παιδεία και οι φορείς της να επαναπροσδιορίσουν τους στόχους τους και να μπορούμε τότε να μιλάμε για παιδεία ισότητας όχι μόνο στην θεωρία αλλά και στην πράξη.  Κατά την γνώμη μου εκείνο που πρωτεύει είναι η παροχή ανθρωπιστικής παιδείας, τόσο από τους εκπαιδευτικούς φορείς όσο και από την οικογένεια.    Ένα σημαντικό ρόλο επίσης μπορούν και οφείλουν να παίξουν τα ΜΜΕ, εφόσον έχουνε μεγάλη δυνατότητα πρόσβασης στο κοινό και κατά συνέπεια διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Ιδιαίτερη βαρύτητα επίσης πρέπει να δοθεί στην διαπολιτισμική εκπαίδευση, ώστε να έχουν την δυνατότητα οι μαθητές να έρχονται σε επαφή με άλλους πολιτισμούς, άλλες νοοτροπίες, άλλο τρόπο θέασης και αντιμετώπισης των προβλημάτων της ζωής.  Η οικονομική μέριμνα αλλά κυρίως το κοινωνικό ενδιαφέρον απέναντι σε όλους τους νέους ανθρώπους και η αναγνώριση των δικαιωμάτων τους για ισότιμη συμμετοχή στην παιδεία και στην εκπαίδευση, καθώς και το ξεπέρασμα των προκαταλήψεων , των δισταγμών και των φόβων απέναντι στο διαφορετικό, είναι η σημαντικότερη παράμετρος για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα που σίγουρα δεν τιμά τον πολιτισμό μας. Πέρα από τις όποιες θεωρητικές προσεγγίσεις, για να υλοποιηθούν οι προτάσεις αυτές χρειάζεται πάνω από όλα πραγματικό ενδιαφέρον, ουσιαστική βοήθεια και γενναιότητα ψυχής. Και όπως η τήρηση του Συντάγματος «επαφίεται στο πατριωτισμό μας», έτσι και η καλλιέργεια μιας ίσης και ανοιχτής σε όλους, ανεξαρτήτως εθνικής, κοινωνικής, οικονομικής ή άλλης προέλευσης παιδείας επαφίεται στον ανθρωπισμό μας και στο όραμα μας για έναν καλύτερο κόσμο, που κάποτε πρέπει να τον δούμε να γίνεται πραγματικότητα και να τον ζήσουμε. Γιατί μας αξίζει ...όλους μας! ΠΗΓΗ Κωνσταντίνος Μήτσης

ΕΦΗΒΕΙΑ

Η διαμόρφωση ταυτότητας στην εφηβεία – «Ποιος είμαι; Τι είμαι; Πού πάω;»

“Ποιος είμαι; Τι είμαι; Πού πάω;”. Σας θυμίζουν κάτι αυτά τα ερωτήματα; Φαντάζομαι πως αν όχι όλοι, οι περισσότεροι από εμάς περάσαμε τα εφηβικά χρόνια έχοντας τέτοιου είδους προβληματισμούς και ανησυχίες. Μπορεί για κάποιους, η αναζήτηση του εαυτού και των θέλω να είναι μια συνεχής διαδικασία, η εφηβεία όμως είναι η ηλικία όπου τα ερωτήματα αυτά προβληματίζουν κατά κύριο λόγο.

Η έφηβοι συχνά επιδεικνύουν μια συμπεριφορά με χαρακτηριστικά ωριμότητας, αλλά ταυτόχρονα η συμπεριφορά τους μπορεί να χαρακτηρίζεται από μια απροσδόκητη παιδικότητα στη μετάβασή τους προς την ενήλικη ζωή.

Πριν την ενηλικίωση, οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους μέσα από τους διάφορους ρόλους που έχουν. Μπορεί να είναι φίλοι, μαθητές, αθλητές, μουσικοί, και ταυτόχρονα να ανήκουν σε κλίκες ή σε διάφορες ομάδες ατόμων. Στην εφηβεία, η βελτίωση του γνωστικού δυναμικού επιτρέπει την ανάλυση αυτών των ρόλων, τον εντοπισμό αντιφάσεων και αντιθέσεων, και την αναδιαμόρφωση τους έτσι ώστε να σχηματιστεί η ταυτότητα του ατόμου. Μερικές φορές οι έφηβοι εγκαταλείπουν παλιότερους ρόλους που μπορεί να είχαν ως παιδιά, και άλλες φορές δημιουργούν νέες σχέσεις με τους γονείς, τα αδέρφια και τους συνομηλίκους τους.

Ο Έρικσον (1968), περιέγραψε τη διαδικασία της διαμόρφωσης ταυτότητας ως το μεγαλύτερο εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσουν οι έφηβοι προκειμένου να κάνουν επιτυχώς τη μετάβαση στην ενήλικη ζωή. Ιδανικά, οι έφηβοι μπαίνουν στην ενήλικη ζωή έχοντας μια σταθερή και συνεπή αίσθηση του ποιοι είναι και για το πώς θα ενταχθούν στην κοινωνία.

Επιρροές στη διαμόρφωση ταυτότητας.

Οι έφηβοι διαμορφώνουν τους ρόλους και τις αξίες τους μέσα από ομάδες αναφοράς. Οι κοινωνικές ομάδες αναφοράς μπορεί να περιλαμβάνουν άτομα με τα οποία ο έφηβος έχει συχνή επικοινωνία και στενή σχέση, ή μπορεί να είναι πιο γενικές κοινωνικές ομάδες με τις οποίες μοιράζεται τις ίδιες αξίες και ιδέες –θρησκευτικές αντιλήψεις, κοινά ενδιαφέροντα, ομάδες στο διαδίκτυο κ.α. Οι ομάδες αναφοράς είτε είναι σε στενό, είτε είναι σε πιο γενικό πλαίσιο, επιβεβαιώνουν ή απορρίπτουν αξίες που έχει ο έφηβος και μερικές φορές επιβάλουν άλλες.

Οι ομάδες που συνήθιζε να ανήκει ο έφηβος ως παιδί, και που σχεδόν αυτόματα εντάσσονταν σε αυτές, δεν τον γεμίζουν πλέον όπως παλιότερα και συχνά νιώθει να συγκρούεται με αυτές.

Άλλες φορές ο έφηβος διαμορφώνει τις ιδέες και τις αξίες του από ένα σημαντικό πρόσωπο (για τον ίδιο), και όχι από μια ομάδα. Αυτό το σημαντικό πρόσωπο μπορεί να είναι ένας στενός φίλος, ένας δάσκαλος, ο μεγαλύτερος αδερφός, ένας διάσημος ηθοποιός ή αθλητής, ή οποιοσδήποτε έχει ιδέες και αξίες που θαυμάζει ο έφηβος. Παρόλο που η επιρροή ενός σημαντικού προσώπου μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής, κατά τη διάρκεια της εφηβείας έχει τη μεγαλύτερη επιρροή.

Η έννοια της ταυτότητας.

Σύμφωνα με τον Έρικσον (1959), η διαμόρφωση της ταυτότητας είναι συχνά μια χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία του αυτοπροσδιορισμού (self-definition). Είναι η συνέχεια του ατόμου ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Εμπεριέχει τις κλίσεις και τα ταλέντα του ατόμου και τους ρόλους που είχε ως παιδί οι οποίοι επιβλήθηκαν ή προωθήθηκαν κυρίως από τους γονείς, τους φίλους και την κοινωνία.

Σύμφωνα με τον Έρικσον η αίσθηση της ταυτότητας είναι σημαντική γιατί δίνει κατεύθυνση, σκοπό και νόημα στη ζωή.

H διαμόρφωσης της ταυτότητας.

Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η ταυτότητα που διαμορφώνει ο έφηβος επηρεάζει τις κοινωνικές του προσδοκίες, την εικόνα του εαυτού του και τον τρόπο που αντιδρά σε καταστάσεις άγχους. Ο Μάρσια (1966), επέκτεινε τη θεωρία του Έρικσον ορίζοντας τέσσερα διαφορετικά στάδια στη διαμόρφωση ταυτότητας.

• Οι έφηβοι που βρίσκονται στο στάδιο του μορατόριουμ (moratorium status), δηλαδή βρίσκονται σε μια περίοδο που περνούν κρίση ταυτότητας, βιώνουν έντονο άγχος γιατί δεν έχουν πάρει ακόμα αποφάσεις για το ποιοι είναι και τι θέλουν. Μπορεί να βρίσκονται σε διαρκή μάχη με αντικρουόμενες αξίες και επιλογές, και συχνά έρχονται αντιμέτωποι με αντιθέσεις. Με τους γονείς μπορεί να έχουν αμφιλεγόμενη σχέση. Από τη μια μπορεί να διεκδικούν την ελευθερία τους και ταυτόχρονα να φοβούνται, ή μπορεί να δυσανασχετούν με την αποδοκιμασία των γονιών τους.
• Αντίθετα, οι έφηβοι που βρίσκονται στο στάδιο πρόωρο κλείσιμο (foreclosure status), δηλαδή έχουν πάρει αποφάσεις και έχουν δεσμευτεί σε αυτές χωρίς να περάσουν κρίση ταυτότητας, βιώνουν ελάχιστο άγχος. Μπορεί να έχουν επιλέξει επαγγελματικό προσανατολισμό, ιδεολογικές θέσεις και να έχουν καλύψει και άλλες πτυχές της προσωπικότητας, αλλά κυρίως αυτές έχουν καθοριστεί από τους γονείς ή τους δασκάλους, παρά από τους ίδιους. Σε αυτό το στάδιο οι έφηβοι τείνουν να διαμορφώνουν στενές σχέσεις και δεσμούς με πρόσωπα που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή τους.
• Οι έφηβοι που βρίσκονται σε σύγχυση ταυτότητας (diffusion status), έχουν έλλειψη κατεύθυνσης και τους λείπει το κίνητρο για να την αποκτήσουν. Δεν έχουν περάσει κρίση ταυτότητας, δεν έχουν επιλέξει επαγγελματικό προσανατολισμό και δεν έχουν αναπτύξει ηθικό κώδικα. Ως παιδιά, το πιθανότερο είναι ότι έχουν βιώσει απόρριψη και αδιαφορία από τους γονείς τους. Μπορεί να παραιτούνται εύκολα και να καταφεύγουν στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά για να αποφύγουν τις ευθύνες τους.
• Τέλος, οι έφηβοι που βρίσκονται στο στάδιο της επίτευξης ταυτότητας (identity achievement), έχουν περάσει από κρίση ταυτότητας και έχουν πάρει τις αποφάσεις τους. Αυτό το στάδιο θεωρείται ως το πιο επιθυμητό και ως το πιο ώριμο. Οι έφηβοι έχουν ισορροπημένα συναισθήματα για τους γονείς και την οικογένειά τους, και η επιθυμία τους για ανεξαρτησία δεν φορτίζεται έντονα συναισθηματικά και δεν συνοδεύεται από απομόνωση και από συναισθήματα απόρριψης.

Η επίτευξη της ταυτότητας αυξάνει και εκπληρώνεται με την ηλικία. Στο Γυμνάσιο τα περισσότερα παιδιά αναζητούν ακόμα την ταυτότητά τους. Μπορεί να έχουν καταλήξει και να έχουν διαμορφώσει κάποιες πτυχές της προσωπικότητας όπως για παράδειγμα τη σεξουαλική τους προτίμηση, αλλά μπορεί να αναζητούν ακόμα τα θρησκευτικά τους πιστεύω κ.α.

Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στο να βοηθήσουν το παιδί να αναπτύξει μια συγκροτημένη και υγιή προσωπικότητα. Η καλή επικοινωνία, η αποδοχή, ο σεβασμός και η άνευ όρων αγάπη σας, είναι βασικές προϋποθέσεις για να λειτουργήσετε ως στήριγμα στα παιδιά σε αυτή τη χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία της διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους.

ΠΗΓΗ

Parentshelp.gr

ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ

Το μεγαλείο του ανθρώπου και η ευθύνη του

Δεν έχουν περάσει πολλές δεκαετίες από την περίοδο του Μεσοπολέμου, που αθηναϊκή εφημερίδα έδιδε μια είδηση γράφοντας «γέρων, ετών τεσσαράκοντα, εφονεύθη υπό αμάξης». Την ίδια εποχή οι μελλοντολόγοι της επιστήμης «προφήτευαν» ότι η πιθανότητα σύνθεσης πρωτεΐνης στο εργαστήριο είναι τόσο μικρή όσο και η πιθανότητα να γράψει ένας χιμπαντζής την Οδύσσεια του Ομήρου παίζοντας με τα πλήκτρα μιας γραφομηχανής. Καμία οργουελιανή φαντασία λοιπόν, καλπάζουσα ή νοσηρή, δεν θα μπορούσε να προβλέψει την πρόοδο της Γενετικής και, μέσα από αυτήν, της Βιοϊατρικής. Ισως γιατί αυτή η αδυναμία μάς κάνει πιο ανθρώπινους, αφού αν μπορούσαμε να προβλέψουμε με κάποια σιγουριά, θα κάναμε τον κόσμο μας ανυπόφορο.

Η πρόοδος στην κατανόηση της έννοιας «γονίδιο» κινείται με ασύλληπτους ρυθμούς, αφού η βιολογική αυτογνωσία μας έχει διανύσει έτη φωτός τα τελευταία χρόνια. Και η πρόοδος αυτή συνεχώς επιταχύνεται, με αποτέλεσμα τα αντανακλαστικά μας να βρίσκονται σε εγρήγορση. Η Γενετική, και στη χώρα μας, απασχόλησε επανειλημμένα, τη χρονιά που μας πέρασε, την κοινή γνώμη μέσα από τα ΜΜΕ· και ίσως περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά

Η διάσημη Ντόλι, η προβατίνα, το πρώτο κλωνοποιημένο ζώο, άνοιξε πολλές συζητήσεις και έδειξε τον δρόμο για τη λύση πολλών προβλημάτων, αλλά και την ηθική μας αντοχή, σε περίπτωση που επεκταθεί η κλωνοποίηση και στον άνθρωπο. Η κλωνοποίηση συνδυασμένη με τη γενετική τροποποίηση, δηλαδή με τη δημιουργία διαγονιδιακών εμβρύων στα οποία μπορεί να εμφυτεύονται γονίδια από άλλον οργανισμό, μπορεί να λύσει προβλήματα παραγωγής φαρμάκων. Π.χ. η ερυθροποιητίνη είναι μια πανάκριβη ουσία που χρησιμοποιείται για την ανάπλαση του αίματος και κοστίζει 800.000 δρχ. το ένα εκατομμυριοστό του γραμμαρίου. Μια αγελάδα ή ένα πρόβατο που θα φέρει το αντίστοιχο γονίδιο της ερυθροποιητίνης του ανθρώπου μπορεί να παράγει κιλά ερυθροποιητίνη τον χρόνο. Και ένα κλωνοποιημένο κοπάδι ακόμη περισσότερη ερυθροποιητίνη ή επίσης ινσουλίνη, ιντερφερόνη κ.ά. 

Ηδη ετοιμάζεται η διάθεση στο εμπόριο άνω των 40 πρωτεϊνών του ανθρώπου που θα παράγονται σε αγροκτήματα και που θα δώσουν λύση στην επαρκή διάθεση πολλών φαρμάκων.

Από τις τράπεζες σπέρματος περάσαμε γρήγορα στις τράπεζες εμβρύων. Εκεί θα παίρνουμε το έμβρυο με τα χαρακτηριστικά που μας ταιριάζουν. Ηδη όμως αναπτύσσονται και ευκολίες κύησης καθώς έχει κατασκευαστεί τεχνητή μήτρα, σε επίπεδο πειραματόζωου, που μπορεί να βελτιωθεί και να φιλοξενεί το έμβρυο προς αποφυγή πόνων και περιορισμών της μητέρας. Εχει επιτευχθεί η αλλαγή φύλου κατά την κύηση στα ποντίκια, ενώ η επιλογή φύλου και στον άνθρωπο αντιμετωπίζεται με πιθανότητες επιτυχίας. Οι επεμβάσεις στο έμβρυο βελτιώνονται και η μετάγγιση αίματος για θεραπευτικούς σκοπούς μπορεί να γίνει με επιτυχία.
 

Η τεχνητή γονιμοποίηση βελτιώνεται συνεχώς και χρησιμοποιείται κάθε δυνατότητα αντιμετώπισης του προβλήματος στείρων ζευγαριών. Ασύλληπτες είναι και εδώ οι δυνατότητες γιατί μπορεί να παράγονται έμβρυα από μητέρες που δεν γεννήθηκαν ποτέ, όπως στην περίπτωση χρησιμοποίησης ωαρίων από θηλυκά έμβρυα των οποίων η κύηση διακόπηκε με άμβλωση. Στη Βρετανία φέτος μια Βρετανίδα κυοφορεί έμβρυα που προήλθαν από τα ωάρια της κόρης της και τα σπερματοζωάρια του γαμπρού της και έτσι θα γεννήσει εγγόνια.

Διάγνωση και θεραπεία κατά την κύηση ή πριν από την εμφύτευση του εμβρύου ανοίγει νέους δρόμους μείωσης του γενετικού φορτίου του ανθρώπου. Ενα ή λίγα μόνο κύτταρα του εμβρύου στα πρώτα του στάδια μπορεί να δώσουν πολλές γενετικές πληροφορίες και όταν η γονιδιακή θεραπεία γίνει εφικτή, να θεραπεύονται γενετικές ασθένειες και μετά να γίνεται η εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα. Η γονιδιακή θεραπεία αντιμετωπίζεται πειραματικά και στους ενηλίκους, στα σωματικά κύτταρα, και ήδη έχουν θεραπευτεί περιπτώσεις μελανώματος. Τα παιδιά του σωλήνα επωφελούνται από τις υπάρχουσες δυνατότητες και μπορεί να αποφύγουν ορισμένες ασθένειες και να γεννιούνται πιο υγιή.

Η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος εξελίσσεται με γοργούς ρυθμούς και ήδη έχουν χαρτογραφηθεί και έχουν ταυτοποιηθεί πάνω από 6.000 γονίδια, ενώ το 1984 γνωρίζαμε μόνο περίπου 1.000. Η συσχέτιση των γονιδίων με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και ασθένειες θα οδηγήσει στην αντιμετώπιση των ανεπιθύμητων γνωρισμάτων, ενώ θα μάθουμε τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν τα γονίδια για τον σχηματισμό του ανθρώπου.

Ακέφαλοι κλώνοι έκαναν την εμφάνισή τους στο βασίλειο των βατράχων και ίσως δεν αργήσουν να φανούν και στον άνθρωπο. Ο στόχος είναι η καλλιέργεια οργάνων για μεταμόσχευση. Πέραν τούτου η μεταμόσχευση, με βάση τη γενετική προβολή, αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη επιτυχία και ήδη είμαστε κοντά στη μεταμόσχευση εγκεφάλου, όπως έχει γίνει με εγκεφαλικά κύτταρα στα ποντίκια που είχαν απολέσει εγκεφαλικές λειτουργίες, τις οποίες επανέκτησαν μετά τη μεταμόσχευση.

Οργανα κατά παραγγελία ίσως διατίθενται στο μέλλον. Κατασκευάστηκαν ήδη τεχνητά χρωμοσώματα που θα μπορεί να διευκολύνουν τη μεταφορά γονιδίων και τη γονιδιακή θεραπεία. Ενας νέος κλάδος, η Μικρομηχανική, αναδύεται σε μια προσπάθεια μίμησης της δομής και λειτουργίας του κυττάρου προς αποδοτικότερη παραγωγή. Η Βιοπληροφορική έχει γεννηθεί από το «πάντρεμα» υπολογιστή και Γενετικής και οδηγούμαστε στη δημιουργία βιολογικών μικροτσίπ. Πολλά γενετικά τροποποιημένα προϊόντα ήδη κυκλοφορούν στην αγορά με την επιδίωξη να βελτιώσουν την παραγωγή και την ποιότητά τους, όπως π.χ. οι τομάτες με περισσότερες βιταμίνες, το βαμβάκι που παράγει ίνες με χαρακτηριστικά πολυεστέρα κ.ά.

Ο κατάλογος αυτός των επιτευγμάτων είναι μεγάλος και θα μεγαλώνει ακόμη περισσότερο με τον χρόνο. Θα μείνουμε όμως σε αυτή την περιληπτική οριοθέτηση που κάναμε, θαυμάζοντας το μεγαλείο του ανθρώπου για να δούμε το νόμισμα και από την άλλη πλευρά, που είναι η ευθύνη του. Γιατί η κλωνοποίηση λ.χ. έχει και την αρνητική της πλευρά αν ξεφύγει από το πλαίσιο της δεοντολογίας, καθώς αν επιτευχθεί στον άνθρωπο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, με την κλωνοποίηση ατόμων για ειδικούς σκοπούς, όπως λ.χ. τύπους όμορφων γυναικών ή ανδρών για χειρωνακτικές εργασίες που θα χρησιμοποιούνται ανάλογα.

Τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα μπορεί να «μολύνουν» το περιβάλλον και να μειώσουν τη γενετική ποικιλότητα, καταστρέφοντας την ισορροπία που η φύση κτίζει εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια. Η επιλογή φύλου μπορεί να διαταράξει την κοινωνική δομή, καθώς είναι δυνατόν να επιλέγεται προνομιακά το ένα φύλο έναντι του άλλου. Η γνώση του γονιδιώματος του ανθρώπου και η ανίχνευση ιδιαιτεροτήτων ή ατελειών μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα ευγονική, όπου οι εργαζόμενοι θα προεπιλέγονται γενετικά και θα απορρίπτονται οι ανεπιθύμητοι, οδηγώντας τους στα υπό εκκόλαψη γενετικά γκέτο.

Τα νομικά προβλήματα που προκαλούνται από την τεχνητή γονιμοποίηση είναι πολλά και το ισχύον δίκαιο τρέχει ασθμαίνον πίσω από αυτούς τους νεωτερισμούς.

Τα λάθη της Γενετικής μπορεί να είναι πολλά και ανεπανόρθωτα. Πολλά γενετικά τροποποιημένα προϊόντα δεν αποδίδουν αυτό για το οποίο σχεδιάστηκαν. Κάτι ανάλογο αποδείχθηκε πριν από αρκετές δεκαετίες όταν είχε γίνει προσπάθεια διασταύρωσης λάχανου με ραπανάκι, με στόχο το υβρίδιο να παράγει τους βολβούς του ραπάνου και τα φύλλα του λάχανου· στην πράξη όμως συνέβη το αντίθετο και το πρώτο κλασικό «διαγονιδιακό» αυτό φυτό δεν αντάμειψε τον εμπνευστή του. Η κλωνοποίηση μπορεί να επεκταθεί και στον άνθρωπο. Και αυτό είναι ηθικά απαράδεκτο, γιατί παραβιάζονται ορισμένες από τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την αναπαραγωγή, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την προστασία του ανθρώπινου γενετικού υλικού.

Η πρόοδος λοιπόν που αναδύεται μέσα από τις προσπάθειες των ερευνητών έχει και παρενέργειες βιολογικές, ηθικές, νομικές. Γι' αυτό αναπτύσσεται μια κινητικότητα σε επίπεδο ατόμων, ομάδων, συμβουλίων και κρατών για να καθορίζεται η σωστή πορεία κάθε φορά. Κάτι που δεν είναι εύκολο αφού ανεξέλεγκτες παράμετροι (επιστημονική αναζήτηση, κέρδος, δύναμη) μπορεί να παρεισφρέουν και να διαταράσσουν το δέον γενέσθαι. 

Μια δυναμική στην οποία ο άνθρωπος πρέπει να συμπληρώσει το μεγαλείο του και να μην αφήσει περιθώρια αυτοκαταστροφής του και απεμπόλησης της ευθύνης του.

Γιατί η γνώση προάγει την ηθική όταν ξέρουμε να επωφεληθούμε από αυτήν. 

Αλλωστε ο Αριστοτέλης έχει δώσει και εδώ το στίγμα του, υποστηρίζοντας ότι η γνώση πρέπει να ελέγχεται από τους πολίτες και να αποσκοπεί στο κοινό καλό. Γιατί η πρόοδος της γνώσης δεν μπορεί να σταματήσει, καθώς ο άνθρωπος αρέσκεται από τη φύση του στο να γνωρίζει και γι' αυτό αμφισβητεί και ερευνά, αποκαλύπτει και ανακαλύπτει, νεωτερίζει και προοδεύει.

ΠΗΓΗ  
ΣΠ. Αλαχιώτης, ΤΟ ΒΗΜΑ 

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Ναρκωτικά: Σφάλμα των νέων ή διαφθορά της κοινωνίας;


Το ζήτημα των ναρκωτικών μαστίζει για δεκαετίες την ελληνική κοινωνία. Το κράτος περισσότερο αναβάλλει έστω κάποια συζήτηση επί του θέματος παρά προσπαθεί να το επιλύσει, κι έτσι αφήνει να αιωρούνται σε μια κλωστή δεκάδες χιλιάδες ανθρώπινες ζωές. Ας αναλύσουμε όμως το πρόβλημα από τις ρίζες του.
Ναρκωτικές ουσίες χρησιμοποιούνταν και κατά την αρχαιότητα, είτε στην αρχαία Ελλάδα είτε σε άλλες περιοχές του κόσμου (Μεξικό, Αίγυπτος) για τελετουργικές διαδικασίες ή προσωπική χρήση. 

Η διαφορά με το σήμερα είναι ότι τότε, δεν υπήρχαν τόσες επιλογές προς χρήση, ούτε η χημική επεξεργασία του σήμερα, με αποτέλεσμα οι πρόγονοί μας να κάνουν χρήση λιγότερων ουσιών. Σήμερα, εκατοντάδες επιλογές έχουν προστεθεί στο “καλάθι” των χρηστών. Αυτό οφείλεται αφενώς στην εξέλιξη της επιστήμης και των διαφόρων νέων ειδών, αλλά και την παγκοσμιοποίηση, καθώς το άνοιγμα των συνόρων, έφερε νέες ποικιλίες και παρασκευάσματα, που δεν ήταν γνωστά σε όλες τις περιοχές του κόσμου. 

Χιλιάδες είδη ναρκωτικών, σε πολλές μορφές χρήσης περιμένουν τους χρήστες να τα προμηθευτούν. Ο πλουραλισμός υπάρχει σε πολλές κατηγορίες, όπως η τιμές, ο τρόπος εισαγωγής στον οργανισμό, ακόμη και η γεύση! Όποιο επιλέξει κανείς πάντως, ένα είναι το σίγουρο. Οι ναρκωτικές ουσίες προκαλλούν από σημαντικότατες βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό, έως και ΘΑΝΑΤΟ.

Ας γυρίσουμε στο θιγόμενο ζήτημα όμως. Οι ναρκομανείς στην κοινωνία μας είναι πολλοί περισσότεροι απ όσους μπορούμε να φανταστούμε. Κάποιος που λαμβάνει υπόψιν τα ποσοστά που δίνει το κράτος ή η Ε.Ε. μόνο αφελής μπορεί να είναι, καθως αυτά περιγράφουν μόνο όσους έχουν ζητήσει βοήθεια από τον ΟΚΑΝΑ, ή όσους είναι σε νοσοκομεία, κλινικές κτλ. 

Υπάρχει ένα τεράστιο νούμερο ατόμων όλων των ηλικιών όμως που ΔΕΝ είναι σε αυτές τις κατηγορίες για διάφορους λόγους. Άλλοι είναι χρήστες ελαφρών ναρκωτικών(πχ κάνναβη), άλλοι περιστασιακοί χρήστες ενώ άλλα άτομα είναι τα γνωστά σε όλους μας άτομα που κατοικούν στις πλατείες, τους δρόμους που όποτε όλοι εμείς οι “αξιόλογοι” πολίτες τους βλέπουμε, στρέφουμε αλλού το βλέμμα μας αποτροπιασμένοι…
 
Κυρίως το πρόβλημα αναπτύσεται από τη νεαρή ηλικία, όπου οι νέοι είναι αφύλακτοι και απρόσεκτοι, και δυστυχως καταλήγουν στη χρήση των ναρκωτικών ουσιών για δεκάδες λόγους, με βασικότερους την προτροπή από άλλα μέλη της παρέας, ή για να δείξουν πως “αντέχουν” να κάνουν κάτι τέτοιο. Το σοβαρό πρόβλημα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η απουσία της Πολιτείας, η οποία δεν δείχνει να θέλει να προστατεύσει τα παιδιά της. Αντί να προσπαθεί να επιλύσει το ζήτημα, το αφήνει στην τύχη του. Αυτό που πρέπει να αντιληφθούν όμως οι άνθρωποι που βρίσκονται στην εξουσία, είναι ότι δεν μιλάμε για ένα απλό ζήτημα, αλλά ένα καίριο και σοβαρότατο πρόβλημα με τεράστιες διαστάσεις. Ας αποτιμήσουμε όμως το “έργο” αντιμετώπισης της πολιτείας.

Το κράτος κυρίως μέσα από τα σχολεία προσπαθεί να αναδείξει ότι τα ναρκωτικά προκαλούν βλάβες κτλ. Συχνά-πυκνά λοιπόν, στα σχολεία εμφανίζονται άνθρωποι οι οποίοι δίνουν ομιλίες και προσπαθούν να διαδώσουν στα παιδιά ότι τα ναρκωτικά δεν είναι καλά, ότι γίνομαστε κακοί άνθρωποι αν τα χρησιμοποιήσουμε ότι.. ότι.. ΑΗΔΙΕΣ. Όλοι αυτοί οι “γνώστες” και ρήτορες που δίνουν αυτές τις διαλέξεις δεν επιτυγχάνουν απολύτως τίποτα. Οι μαθητές είτε παιζουν με τα κινητά τους, είτε περιμένουν πως και πως να τελειώσει η ομιλία και να φύγουν… Τα παιδιά βαριούνται να ακούν κάποιον καλοντυμένο να αραδιάζει λέξεις δίχως νόημα με βαρετό τρόπο καθώς δεν κεντρίζεται το ενδιαφέρον ενός έφηβου με στυγνή θεωρία και απολυταρχισμό στις απόψεις.

Σαν δεύτερο “μέσο πάλης”, τα κράτη σχεδόν σε όλο τον κόσμο απαγόρευσαν τη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Το αποτέλεσμα στην Ελλάδα είναι τουλάχιστον απωκαρδιωτικό. Όποιοσδήποτε, όποτε θελήσει, με όσα χρήματα έχει μπορεί να προμηθευτεί τα πάντα. Υπάρχει επίσης ατιμωρισία στους διακινητές μεγάλων ποσοτήτων, και όλα αυτά σκεπάζονται υπό την αιγίδα της ελληνικής αστυνομίας στο εσωτερικό της οποίας ουκ ολίγες είναι οι περιπτώσεις (που δημοσιεύτηκαν) αστυνομικών-διακινητών ναρκωτικών. Η χώρα είναι πραγματικά ένας παράδεισος, μια ουτοπία που όλοι οι χρήστες θα ήθελαν να είχαν γεννηθεί εδώ.

Η κοινωνία σαφώς και έχει μια εδραιωμένη θέση γύρω από το ζήτημα. Στις περισσότερες περιπτώσεις ακούμε το κλασσικο: “Ο x χρήστης ήταν κακό παιδί από μικρός” ή “Με τις παρέες που έκανε, λογικό να καταντήσει ναρκωμανής”. Οι απόψεις αυτές φυσικά δεν αντανακλούν στο σύνολο, είναι όμως σημαντικό ποσοστό, που ας μην γελιόμαστε, όλοι μας κάποια στιγμη έστω έχουμε σκεφτεί κάτι παρόμοιο. Το ερώτημα όμως είναι: Φταίνε οι νέοι και οι παρέες τους;

Η απάντηση είναι δύσκολο να βρεθεί εάν κοιτάμε τα πράγματα με τις αγαπημένες μας παρωπίδες στα ματια… Στην πραγματικότητα η ίδια η κοινωνία προωθει τη χρήση ναρκωτικών. Πως; Μα φυσικά με την αποστροφή που δείχνει στα άτομα αυτά. Όταν κάποιον τον διώχνεις από τον περίγυρό σου, είναι λογικό να ψάξει να βρει ομοίους του για να κοινωνικοποιείται. Με αυτό τον απλό αλλά μοιραίο τρόπο κινούνται τα πράγματα από τις απαρχές του ανθρώπινου γένους. Είναι φυσικό λοιπόν να υπάρχουν ομάδες πληθυσμού αποκομμένες από τον υπόλοιπο κόσμο, γιατί παραμερίστηκαν.

Η επίλυση του ζητήματος δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί μέσα από δύο γραμμές, παρόλα αυτά μπορούν να υπάρξουν κατευθυντήριες γραμμές. Η απλή ανασκόπιση του ορισμού των ναρκωτικών στα σχολεία πρέπει να σταματήσει. Θα ήταν πιο εποικοδομητηκό εάν οι μαθητές σταδιακά και με ειδικό μάθημα να μάθαιναν τις παρενέργειες, τα προβλήματα, τις επιπτώσεις και αργότερα να έβλεπαν χρήστες τελικού σταδίου προκειμένου να αντιληφθούν πόσο σοβαρό είναι το θέμα. Όσοι αναγνώστες ένιωσαν άβολα με το παραπάνω, πιθανόν θεωρούν πιο λογικό να βλέπει το παιδί τους αίμα και βία στις καθημερινές βραδυνές ταινίες…

Ακόμη, το Κράτος οφείλει να τραβήξει αποφασιστικά μια κόκκινη γραμμή στις εισαγωγές και εξαγωγές ναρκωτικών ουσιών. Να πραγματοποιηθούν επιχειρήσεις σε όλες αυτές τις γνωστές περιοχές ανα την επικράτεια οι οποίες παράγουν ναρκωτικά καθώς και οι συλληφθέντες διακινητές-μη χρήστες να δικάζονται παραδειγματικά. Επίσης το Σώμα της Αστυνομίας οφείλει να κόψει όλα εκείνα τα σάπια μέλη του, ειδάλως πάντα θα υπάρχει η λεγόμενη “ρετσινιά” και ποτέ δεν θα γίνουν ουσιαστικά βήματα προς την αντιμετώπιση του προβλήματος. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι πολύ σημαντικό να συμβάλλουν είτε δείχνοντας διάφορα τηλεοπτικά σποτάκια με μηνύματα που θα αφυπνήσουν τον κόσμο είτε σταματώντας άμεσα την προβολή “προτύπων” χρηστών ναρκωτικων. 

Όσον αφορά το θέμα της περίθαλψης των ασθενών, είναι ζωτική ανάγκη να δοθούν περισσότερα κρατικά κονδύλια στις κλινικές αποτοξίνωσης, προκειμένου να γίνεται πιο εύκολα αρχικά η αποτοξίνωση και έπειτα η επανένταξη των ατόμων αυτών στην κοινωνία.

Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι οφείλουμε σαν κοινωνία να μαθαίνουμε από τα λάθη του παρελθόντος. Να σταματήσουμε να θεωρούμε ξένο σώμα κάποιον που κάνει χρήση ναρκωτικων. Τα άτομα αυτά πρεπει να επανενταχθούν στην κοινωνία και να βοηθηθούν και από εμάς αλλά και από την Πολιτεία. Τα ναρκωτικά δεν είναι παιχνίδι, και προπαντός δεν είναι μια “τρέλα” της νεολαίας. Κυμαίνεται σε όλα τα ηλικιακά επίπεδα και αφορά όλους μας. 

Τα ναρκωτικά είναι κοινωνικό πρόβλημα, όχι προσωπικό, και θα λυθεί μόνο εάν η κοινωνία συνεργαστεί με τους φορείς. Και ας μην ξεχνάμε ότι όσο μεγεθύνεται το ζήτημα και περισσότερος κόσμος κάνει χρήση, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες κρουσμάτων και στον δικό μας οικογενειακό ή φιλικό κύκλο…
Και τότε, ποιος θα κρίνει ποιόν;



ΠΗΓΗ
Μηνάς Λυριστής